Ubuhamya bwa Abdul RUZIBIZA
RUZIBIZA J- ABDUL
Birkenesveien 62
4647 Brennsen
NORGE
PS : Nahisemo gutanga ifoto
yanjye naho ndi kugirango
ibyo mvuga bidafatwa nka tract,
cyangwa benshi batibaza ko bivugwa
nabantu batoragurwa ku muhanda
nkuko Perezida Kagame yabitangaje i Bruxelles.
ITANGAZO RIGENEWE ABANYAMAKURU
Nyuma yo kumva ko iperereza kwihanurwa ryindege
yarimo Perezida Juvnal Habyarimana na mugenzi we wu
Burundi hamwe nabandi bantu 9 bose bakomoka mu bihugu
3 bitandukanye :u Rwanda, u Burundi, na France, iyo
ndege ikaba yari iya gisivili kandi igendera mu karere
kataberamo imirwano, ibinyamakuru , amaradiyo na za
televiziyo mpuzamahanga zihutiye gutangaza iyo nkuru.
Kubera ko bamwe muli abo banyamakuru bari bazi aho
mperereye, bambjije niba ibivugwa, nanjye nkaba
mvugwamo, mbyemeza. Narabyemeje.
Nyamara, nkurikije uko inkuru iba igenda ikura bitewe
nuburyo yandikwa, nsanga ari byiza kwivugira ubwanjye
ibyo nshaka kuvuga, kuruta kubivugirwa mu buryo
ntabyivugiye. Ku maperereza yakozwe, ntabwo nkora mu
bucamanza, narabajijwe nsubiza ibyo nzi ibindi
byasubijwe nabandi nabo babajijwe bafite ibyo bazi.
Niba nubahuka kuvuga nuko bagenzi banjye bo badafite
aho bavugira kubera gutinya ko Kagame yabahitana, kuko
si ubwa mbere abikoze.
Njye rero ibituma mpisemo kuvuga, ni ukugirango ngire
ubuhamya ntanga kubijyanye nItsembabwoko ryakorewe
abatutsi, ubwicanyi bwakorewe abahutu mu ntamabara
FPR/APR yarwanye nanjye ndimo. Nkeneye kandi ko benshi
mu banyarwanda, namahanga basobanukirwa kubyabereye
mu Rwanda, kuko kugeza ubu bizwi gusa uko FPR
ibishaka, cyangwa ibitangaza.
Mu gihe twitegura kwibuka abacu batikiriye
mwitsembabwoko, ni byiza ko uko kuri kumenyekana,
nyuma yimyaka 10 Kagame yiyita umucunguzi wabatutsi
kandi ariwe watumye kubarimbura bishoboka, ndetse
akanatubuza kubatabara twari tububishoboye.
Kumugereka wiri tangazo hariho ubuhamya bugenewe
uwariwe wese ukeneye kumenya ukuri kubyaberaga hakurya
mu zamarere. Mbivuga ngamije ko abanyarwanda
bafashweho ingwate yikinyoma cyuko itsembabwoko
ryahagaritswe numuntu babohoka, bakamenya ukuri nyako
ku byabaye. Bishobora gutuma kwiyunga kwabanyarwanda
bishoboka.
Murakoze
ABDUL RUZIBIZA
Se
Itariki 14-03-2004
UBUHAMYA BUGAMIJE KWEREKANA UKO LETA YU RWANDA NA FPR
BYAKOZE AMAKOSA YATUMYE GENOCIDE ISHOBOKA
ESE FRP - APR YATABAYE ABATUTSI NKUKO BIVUGWA?
Nyuma yo gutangazwa ko iperereza rijyanye ninahurwa
ryindege ya gisivili yarimo abantu 11 harimo
abategetsi nabasirikare bakuru, abanyarwanda,
abarundi nabafaransa, muli abo bose hakaba harimo
nabaprezida babiri, Juvnal Habyarimana wu RWANDA na
Cyprien Ntaryamira wu BURUNDI, itangazamakuru
ntanasobanukiwe aho ryavanye iyo rapport irambuye,
ryatangaje byinshi.
Kubindeba njye, ngiye gutanga ubuhamya ku mikorere ya
FPR nigisirikare cyayo cya APR kuko byombi nabibayemo
mbere yo gufata inzira yubuhungiro. Ikibinteye nuko
aho iyo nkuru igeze mu rwego rwitangazamakuru,
kuryoshya inkuru no kumvugira amagambo ntigeze
nivugira bituma abafite urwitwazo rwabo babona aho
bahera bahakana ukuri ku byabaye.
NDABANZA KUVUGA UWO NDIWE:
Nitwa RUZIBIZA, wabatijwe Vnuste ndi umwana. Aho
ntangiriye kwitabira akazi kUmuryango niyita ABDUL
nkizina ryo kwiyoberanya (nom de code), mbana naryo
kugeza ngiye mu gisirikare muri 1990. Impamvu zabyo ni
uko mukujya mu gisirikare, twagendaga duherererekanwa
nabanyamuryango kuzageza tugeze mu karere
kInkotanyi. Aho ugeze wasangaga izina ryawe rya Code
ryahagutanze. Iyo wabazwaga uko witwa ukavuga iritazwi
wicishawaga ifuni. Wabaga uri umucengezi mu systme ya
FPR. Nyuma aho mpitiyemo kujya mu muryango
wabarokore, nkanabatizwa, nahisemo kwitwa Josu. Ayo
mazina yose rero njye nta narimwe mpakana ko
ndikoresha. Mu gisirikare, imyaka yose nahamaze
nitwaga RUZIBIZA ABDUL. Nahunze igihugu nijoro tariki
3 zishyira iya 4 zukwezi kwa kabiri 2001. Nari mfite
ipeti rya Lieutenant , numero yanjye ya gisirikare ni
OP1920.
Mvuka ahitwa i Gitagata muli Komini ya Kanzenze mu
Bugesera. Mvuka mu bwoko bwAbatutsi, mu muryango
wAbanyiginya, mu nzu yAbahindiro. Mama akaba nawe
ari umututsikazi, wUmutsobe. Kumpande zombi rero ndi
umututsi kandi ndi imfubyi. Ababyeyi banjye nabo tuva
indimwe 6 bose bazize itsembabwoko ryo mu 1994. Ibyo
rero mvuga kandi nakomeje guhagararaho, mbivuga
nkumusirikare kandi umwe mubari bagize umuryango wa
FPR, umwe mu basirikare ba APR babaga mu turere
twimirwano, nkanabivuga nkumututsi. Ahanini
ndagirango abazabasha gusoma iyi nyandiko bazabashe
kumenya ukuri kuli bimwe ariko bikomeye mu byaranze
urugendo rurerure FPR yatangiye ariko yageza aho
kubohora igihugu igakora ikosa ryabyaye ishyano rya
Gnocide.
HARI IBYO NEMERA NTASHIDIKANYA:
1.Intambara yo kurwanya leta ya Habyarimana nemera ko
yari ngombwa kuko hari uburenganzira yimaga benshi mu
benegihugu biganje mu batutsi. Nemera ariko ko
ninzira zindi zitari intambara zari kugeragezwa mbere
yo kwegura imbunda. Nyamara, ntahandi twari kuzavana
intwaro zo gutangiza urugamba iyo tudakoresha iza NRA,
kuko nicyo gisirikare kiri mu gihugu cyabashaga
kudufasha. Ntawumenya uko ubutegetsi bugenda buhinduka
twagombaga gukora vuba. Imibanire bwite yumunyarwanda
mu gisirikare cya Uganda nabene gihugu, kenshi
nagasuzugoro abanyarwanda bari batangiye
kugaragarizwa mu gihugu barwaniye, ni impamvu imwe
ikomeye yabashije gutuma habaho kuva ku butaka bwa
Uganda , hatabayeho kwihanganira imishyikirano yajyaga
no kumara wenda imyaka yanarenga 5.
2.Nemera ko habaye itsembabwoko, ryakorewe abatutsi,
rigambiriwe, riteguwe nabayobozi bakuru bigihugu,
ninzego zumutekano zigihugu. Ryashyizwe mu bikorwa
nabaturage babahutu, uretse ko hari nabatutsi bacye
cyane baryitabiriye barigize abahutu. Nemera ko ritari
kuzashoboka na rimwe ritabonye imbarutso, kuko nubwo
abahutu bari kuba basaze, ntibyashobokaga ko babyuka
mu gitondo ngo batyaze imihoro birare mu batutsi
babatemagure, kugeza kuli miliyoni yose. Nemera kandi
ko FPR ikoresheje ingabo zayo za APR, yishe,
ibigambiriye kandi bitegetswe, binahagarariwe
numuyobozi wazo Paul Kagame. Nanone kandi, nemera ko
itsembabwoko ryabaye uruhurirane rwinsobe rwibibazo
byari byatewe nintambara, cyane cyane mu myitwarire
ya APR mu turere yabaga yarigaruriye. Ibi nzaza
kubisobanura nyuma.
3.Nemera kandi mpamya koAPR yishe abantu bamoko yose,
nkuko ndibubyerekane, igamije kuzageza igihugu ku
kajagari kazayishoboza gufata leta, kabone nubwo
imbaga yabantu yari kuba yarimbutse.
4. Nta na gato nemera ko FPR n ingabo zayo za APR
nanjye narimo yigeze ihagarika itsembabwoko. Ahubwo
nemera ko twabashije kumenesha ingabo za FAR,
interahamwe nimpuzamugambi za CDR nurubyiruko
byakoranaga, bityo ingufu zari zirinze leta
yabatabazi zicitse dufata leta. Ibyo nabyo
ndabisobanura.
5.Nemera kandi mpamya ko ahantu hose hagiye
hashyingurwa abantu benshi bapfiriye rimwe batabaga
byanze bikunze ari abatutsi, kuko nzi aho inkotanyi
ubwazo zishe abantu zikabarunda hamwe, zikabavanga
nimirambo yabatutsi, ubu bose bagashyingurirwa hamwe
bitwa abatutsi.
6- Nemera ko iyo FPR ibishaka nta Gnocide yari
kubaho. Nemera niyo bibaho leta ninterahamwe
zigashaka kwica abatutsi mu rwego rwa Gnocide, APR
yari imaze kugira imbaraga zituma twari gutabara aho
gupfa miliyoni wenda hagapfa nkibihumbi ijana gusa.
Bivuze ko APR yabujijwe gutabara kandi yari
ibishoboye. Ndaza gutanga impamvu .
7.Nemeza ko nyuma yaho dufatiye leta, nibikorwa
byakurikiyeho, kwica abaturage, gufunga abandi,
nintambara ya Zare, bidashobokera ubutegetsi buriho
ubu guca imanza zitabera, kuko abaca urubanza nabo
barimo benshi cyane bakoze cyangwa bakoreshejwe
amarorerwa nUmugabo umwe, wategekaga uko ashaka,
ariwe Kagame Paul, ubu utegeka igihugu.
8.Nemeza mbivanye ku mutima ko ibivugwa ku ruhare rwa
perezida Paul Kagame ku mategeko yatanze yo guhanura
indege ya Habyarimana, ari ukuri, ntabwo ubuhamya
bwose buvugwamo bwatanzwe nanjye, kuko ntabyo
nashobora, sinabashaga kuba ndi ahantu hose ngo mbe
narabonye ibivugwa byose kandi ngo mbe narabihagazeho.
Ahubwo ubuhamya bwatanzwe nabantu batandukanye,
abahunze ndetse nabatarahunze. Njye wiyemeje kuvugira
ku maradiyo na Televiziyo mpuzamahanga, nkaba
narabikoze kuko mfite aho mvugira. Ntawe uyobewe ko
uretse no kuvuga, nuwatekereza kuzavuga ibishinja
Afande, yicwa atarabasha kuvuga. Inkiko mpuzamahanga
cyangwa abandi bazaba babifitiye ububasha bahabwa
namategeko, bakaba bemeza ko icyo gikorwa cyo
guhanura indege cyabaye, bafite impamvu nibimenyetso
bo babona ko bihagije kwita Kagame ko ariwe wabikoze
cyangwa watanze itegeko ryo kubikora. Abo tubarekere
igihe, ubihakana nubyemeza bazahurire mu nkiko. Njye
mvuga aho ngarukiriza, abandi bagakomeza bityo bityo.
9.Nemera ko abanyarwanda bamaze imyaka 10 bategekwa
gisirikare kinyeshyamba, aho ntawizera uwundi, aho
ntawe utinyuka kuvuga ukuri uko akubona, aho ntawe
ubwirwa uruhare rwagizwe na FPR mu ntambara twitaga
iyo kwibohoza. Benshi basobanukiwe neza uko iyo
ntambara yarwanywe, byatuma hari byinshi bumva
intandaro zabyo, maze no kwiyunga bikazahera ku kuri
kuzaba kwashyizwe ahagaragara.
10.Nemeza mbivanye kumutima ko abirirwa baririmba ku
mateleviziyo na za radiyo, mu bategetsi bakuru
bigihugu, ko ibivugwa atari byo, ko abarimo bavuga
ari manipulation ya leta yabafaransa, ko ari abashaka
kujijisha rubanda kuko badafite uko basobanura ukuri
kubyo bakoze. Perezida Kagame we yaravuze ngo utwo
dukurukuru abantu bagenda batoratora bakaturemekanya
ntacyo tuvuze. Siko ko njye mbobona, kandi ntazatinda
kubona ko yibeshye, uretse ko kwibeshya kwe kwagiye
kurimbura imbaga.
ISHYIRWAHO RYA FPR NISHAMI RYAYO RYA APR
Nta mateka nirirwa njyamo, ariko FPR nuruhurirane
rwudushyirahamwe dutoduto twabanyarwanda bari
barahungiye hirya no hino mu bihugu
bitandukanye.Ahanini aho nibanda ni mu rubyiruko,
abana bato rwose, uhereye nko ku myaka nka 15
kuzamura, hirya no hino mu mashuri, mu Burundi,
Tanzania, Zare na Uganda. Abo ni nabo bavuyemo
ingabo. Mbere, abambere bagiye muli NRA, abandi baza
intambara yaratangiye. Igikuru ni uko abakiri bato
twari twarakuze twumva ko abatubanjirije aribo Inyenzi
bashobora kuba baritwaye nabi ku buryo batabashije
kugera ku ntsinzi baharaniraga. FPR rero yatangiye mu
mitwe yabato twumva byinshi bizikorerwa nurubyiruko,
bivuze ko bizanakorwa nIngabo kuko nubundi abo basore
bose ntayindi gahunda batekerezaga uretse kuzajya
kurwanira igihugu cyabo. Mu magambo magufi abantu bari
biteguye ko byinshi bizakemurwa gisirikare kandi ko
bizagenwa nigisirikare. Niyo mpamvu uyobora ingabo,
Kagame, yumvikanaga nkukomeye kuruta Perezida wa FPR
ubwe.
Njye mbere nambere ibi nabibonyemo ikosa kuko ingaruka
zabyo zose nanubu ziracyakomeza kuko na magingo aya
iyo myumvire ntiyahindutse. Igisirikare ninzego zacyo
ziperereza nibyo biyoboye igihugu kugatuza
Ku kibazo kijyanye nimpamvu zatumye FPR, aribwo yari
ikinamara kujyaho, itihanganye gato ngo nibura
imishyikirano yUrwanda na Uganda ku bireba uburyo bwo
gukemura ikibazo cyImpunzi zabanyarwanda ibanze
inanirane, maze ibone gutera, nabyo bifite impamvu.
Prezida Museveni yaregwaga ko igisirikare cya Uganda
kigiye kuba icyabanyarwanda kuko cyarimo Abanyarwanda
benshi barimo na ba officers bakuru. Ingero
kubavugwaga ko ari abanyarwanda, baba babyemera
cyangwa batabyemera ni nyinshi: Major General Fred
Gisa Rwigyema, Major General Mugisha Muntu, Colonel
Mateeka, Lt Colonel Adam Wasswa, Major Chris
Bayingana, Major Peter Bayingana, Major Samuel
Kanyemera Alias Kaka, Major Paul Kagame, Major
Nduguteye, Major Kale Kayihura wumufumbira nawe
bitaga umunyarwanda nabandi bari mu mapete aciriritse
nkaba capitaines na ba lieutenants, nka ba Twahirwa
Ludoviko, Musitu, Karangwa Bombi, Gashumba, Cyiiza,
Bagire, Ngoga, Muhire, Kaddafi, Nyamurangwa, Musana,
Bigabiro,Uwabara ntiyarangiza, kandi benshi muli bo
bari ba Cos cyangwa hejuru.
Ikintu ahanini cyanaryaga abanya Uganda ni uko abo
banyarwanda bari barihaye imyanya ahantu hose
hakomeye: mwiperereza, muli finances za gisirikare,
mu barinda perezida na Rwigyema, abandi ari abayobozi
bakuru mu mirwano. Byateraga ishyari abene gihugu,
bitangira gukurura umwuka mubi. Abahisemo gutangiza
intambara itariki 1 ukwakira 1990 bari babonye
ntakundi babigira, bahitamo kubikora kuriya byagenze.
Ukwakira 1990
Ntabwo benshi bemera ko abanyarwanda batorotse
igisirikare cya Uganda, ariko baratorotse. Bitavuze ko
wenda perezida ninzego ziperereza zitabimubwiye.
Uretse ko ukurikije uko igisirikare cyakoraga, amakuru
ajya kuli Museveni, kenshi umuntu wanyuma yacaga mu
ntoki yabaga ari umunyarwanda, cyangwa uwamubikira
ibanga. Abambutse ku munsi wa mbere nuwa 2 barengaga
gato 3000. Ingabo nkizo, ntawabashaga kuba
yazihagarika zigiye, cyanecyane ko benshi bavugaga
bati mugende kabisa twisigaranire imyanya yacu.
Amakosa yakozwe:
Rwigyema yahise yicwa nabasirikare be, abateguye
kumwicisha, banatinya kwigarurira ubutegetsi kugira
ngo bajijishe, hato hatazagira ukeka ko bamwicishije
kugira ngo bitegekere icyo gisirikare. Yishwe ari we
wari uzi neza uko yiteguriye urugamba.
Kagame aho yohererejwe na Perezida Museveni ngo aze
ayobore APR, akihagera abasirikare bati uri Pilato
ntitugushaka. Major Dr Peter Bayingana, yaramubwiye
ngo: You are physically and mentally unfit, how can
you lead people?. Ngo ndetse nasubireyo abwire
umwohereje ko ari inapte atabasha kuyobora abantu. Ngo
niba uwo umwohereje asuzugura abandi bayobozi bari ku
rugamba, niyohereze soldat wumugande aze ayobore APR.
Mukugaruka kwima ingoma yubutegetsi bwa gisirikare,
Paul Kagame yagarukanye namajeeps arenze 10, harimo
Major General Salim Saleh, nabasirikare ba PPU
barindaga Museveni, ndetse ni nawo munsi Bayingana na
Bunyenyezi bapfiriyeho
Uhereye ubwo afande Kagame, atangira urugendo rurerure
na nubu agikomeje, rwo kuyobora ku gatuza, kuko yari
azi ko adakunzwe nabo ayobora.
Ibi byagize ingaruka mbi cyane, kuko igisirikare
cyayobowe numuntu utizera abo ayobora, kuburyo
yikurikiranira buli kantu, igisirikare agicamo ibice,
cyose asa nkugihinduye ba maneko, cyose kigendera
kwiterabwoba, ukopfoye akicishwa ifuni nkingurube.
Muli uko gucamo ibice igisirikare kugira ngo abashe
kukiyobora bimworoheye, hatangiye gahunda yo kwita
abantu ngo ni positive 1, positive 2 kugeza kuli
positive 5.
Ubwo 1 ni abavuye i Bugande, bagombaga kwizerwa aho
bari hose, 2 ni abavuye Tanzaniya, 3 ni abavaga
Burundi, 4 ni abavaga Zare, 5 ni abavaga mu Rwanda,
niyo babaga ari abatutsi bizerwaga nyuma yimyaka
nkibiri. No mu miyoborere yigisirikare niko
byagendaga, kuko igisirikare cyayobowe nibura nka 95%
nabantu bavaga muli Uganda. Ibisobanuro bitangwa ngo
ni uko aribo bari abasirikare bamenyereye kandi bazi
intambara, aribo bashoboye kuyiyobora. Ntakuri kwabyo
mbona ni urwitwazo.
Ikintu kibabaje cyane ni ukuntu nta kosa nubwo
ryabaga rito rikozwe numuntu waturutse mu gihugu
francophone ryababarirwaga. Igihano ni ukwicishwa
ifuni, cyangwa kujombwa ibyuma bya baillonette byo ku
mbunda kugeza upfuye.Uketswe ho agakosa, unaniwe ku
rugendo, urwaye macinya itewe nimibereho mibi, bati
yamenyereye ubuzima bworoshye (soft life) mwice imbwa
ntacyo izamara. Waraswaga nkamaguru, waba utabasha
kwigenza kandi urugendo ari rurerure, itegeko ngo
nahite yicwa. Urwo rupfu rwurubozo rwabaye
nkurugabanutse gato aho Paul Kagame agiriye i
Burundi, abanyamuryango baramubwira ngo ntazongere
kubicira abana namafuni nkingurube. Ngo niba
atabashaka ku rugamba abareke bagaruke bikomereze
amashuri. Aho niho abantu bahumetse gato. Abavaga
ahandi, bo kabone nubwo bakora iki ariko bakaba bazi
kurwana kandi baravuye Uganda, niyo bakoraga ikosa
rinini, igifungo cyari gito bagasubira ku kazi.
Ngarutse gato ku ntangiriro zintambara mu kwa 10
/1990, Gen Rwigyema mu myumvireye, yasangaga kunyuza
intambara mu Mutara na pariki yAkagera ahantu hari
abaturage bacye cyane, byari byiza nubwo hari hagoye
kuhaba kubera ibibazo byamazi nibiryo. Nyamara byari
bifite akamaro kuko yari kuhamara igihe gihagije
agerageza kumvisha abaturage impamvu zintambara ya
FPR. Kubera kugira imbabazi, Rwigyema yirindaga
impamvu zazatuma abaturage bagwa mu mirwano kandi
yashoboraga kubyirinda. Siko Kagame we yabibonaga,
kuko ngo mu Mu Mutara nta biryo, nta misozi miremire
yokwihishamo imbunda nini, ko ahantu haciye bugufi
uraswa nimbunda zose, mbese ko byiza aruguca mu
misozi kugirango inkomere nabapfa bagabanuke. Kandi
aho hari imisozi uretse ibirunga ahandi hose hari
hatuye abaturage, hafi ya bose ari abahutu, kandi
babakiga, bivugwa ko batashakaga Inkotanyi kuko
zigiye kugarura ubwami nubuhake. Mu Birunga ho imfura
zaratikiye kabisa. Kubera inzara, imbeho, macinya,
kuburyo amezi nka 5 yambere buli unit yapfushaga
nibura abasirikare 10. Kuri Kagame ibyo ntacyo byari
bivuze, yumvaga nibanga kumwumva azakoresha imbunda
bakumva ku ngufu. Niyo magambo yahoraga abwira
abasirikare yagiye kubagendererera mu mitwe (units)
barimo.
REKA NONEHO INTAMBARA NYICE MU BICE.
Igice cya mbere : Ukwezi kwa 11/90 kugeza mu kwa 7/91
Iki gice cyaranzwe no kunyanyagiza ibitero shuma hirya
no hino, kugira ngo ningabo za leta zinyanyagizwe
hirya no hino ku mupaka, maze aho Inkotanyi zizajya
zitera zijye zihasanga ingufu nke. Mu rwego
rwubuhanga rwintambara ni byiza, ariko byakoranwe
ubugome bukabije cyane nkuko ngiye kubivuga nkurikije
uko akarere kamajyaruguru gateye.
Ibitero byabaye mu turere twa Muvumba, Kiyombe, Nkana,
Rushaki, Kaniga-Gatuna, nuturere twose tuhakikije,
byakoranwe violence mbi cyane: kurunda abaturage hamwe
bakicwa ntakuvangura, bamwe bagasambanya kungufu
abakobwa bahasanze, banarangiza bakabica ngo
batazabatera umwaku, kurya amatungo yabaturage ku
ngufu, kurya imyaka yabo, nabo bagahunga , aho bagiye
bakicwa ninzara, gusenyera abaturage, amabati
akajyanwa kugurisha mu baturage ba Uganda. Kurimbura
amazu kugirango banyirayo ntibazanatekereze
kuhagaruka,
Mu ruhanda rundi za Cyumba, Kivuye, Butaro, Nkumba,
Kinigi, Mukingo, nuturere twegeranye naho mvuze,
ibikorwa byasaga nkibyo mu Mutara. Igikuru muli ibi
byose ni uko abantu bakwiye kumva ko umuntu umwe,
Kagame, ariwe wabaga yateguye uko intambara igenda,
ibizayikorwamo, ndetse akanayikurikiranira hafi cyane
kuburyo ntawabeshya ko hari ikintu nakimwe kigeze
gikorwa atariwe wabipanze (ndavuga oprations). Ingabo
za Habyarimana zari zarubatse ibirindiro bikomeye
cyane kuburyo kubicaho ukinjira mu gihugu hagati byari
bikaze cyane. Natanga ingero nke.
Mu Mutara, ahantu nka NYAGATARE, RWEMPASHA, KANGOMA,
MABARE, MUTOJO, BUSHARA, KABUGA, NYABIHARA, GIKAGATI,
KARAMA,. Buli Nkotanyi yabaga izi ko ari danger.
Mu karere ko Hagati GATONDE, KANIGA 1, KANIGA 2,
MUKONO, KIVUYE , aho twese twabaga tuzi rwose ko
ntagupfa gukandiraho.
Mu Ruhengeri ibirindiro bikaze byari ahitwa NYAMICUCU,
BUTARO-RUNABA, RWABUTAMA, KINYABABA, KU MUREMURE,
KAGANO, BISATE nahandi nka Ruhengeri, Kinigi, ...
Icyo nshaka kwerekana, ni uko kubera gukomera kwaho
hantu, buli gihe twahateraga twaraneshwaga tukiruka.
Ikimwaro cyose cyaturwaga abaturage baturiye buri
hantu hari ibirindiro bikomeye. Dore ibyahakorwaga:
kubikoreza inkomere zacu nimirambo, kubashoreza
amatungo nibyo kurya twabambuye, kubacukuza imyobo
baza guhambwamo, hakaba ubwo banategekwa kwicana umwe
akica undi kugeza hasigaye umwe, akicwa numusirikare.
Byaba bitabaye gutyo, bakazirikwa amaguru namaboko,
bose bagahondwa amafuni mu mutwe, bakajombwa ibyuma mu
mbavu, kugeza bapfuye. Ntihaburaga urwitwazo rwo
kubica gutyo nko kubaza abaturage ngo nibavuge ibanga
rya Muvoma, ngo abasirikare bapanga ibiki byo
kudutera, mbese impamvu nyine zimeze nkizo.
Ibyo byose byararangiraga tukisubirira mu ndiri zacu
muli Uganda. Ikinyoma cyInkotanyi FPR cyatangiye kuva
icyo gihe, nta narimwe FPR yemera ibyo yakoze. Ndetse
twaranarahiraga tukarenga ko nta Nkotanyi iba ku
butaka bwa Uganda. Niko byakomeje kugeza tunateye
Zare, ntawigeze yemera ko APR yambutse Zare.
Igice Cya 2 :Kuva Mu Kwa 7/91 Kugeza mu kwa 6/92
Icyo gihe nibwo APR yagerageje gushaka uko yajya ifata
agace gato gato uko umupaka ugiye kuva mu Mutara
kugeza ku Birunga. Hamwe byarashobotse ahandi biranga.
Nyamara aho byashobotse, byagerwagaho gusa ari uko
abaturage bose bahari babanza kwicwa, ucitse kwicumu
agahunga, abategetsi bariho ba leta ya Habyarimana
bakabarunda ahantu hamwe, bakashakira utwo kurya
tutanahagije, namashiting yo kubaka akazu ko
kwihishamo imvura. Niba abantu bashakisha impamvu
zatumye genocide ishoboka bazahere aha (1).
FPR yatangiye amayeri yo gutera umwanzi imuciye
inyuma, tukamwicira amayira amugemurira yose. Ku
ntambara byari amayeri meza kuko byatumaga Inkotanyi,
zifite ibikoresho bike, zateraga umwanzi kuba ariwe
usanga Inkotanyi aho zaje hafi yibiridiro byiza
Habyarimana. Mbese byari attaque-dfensive, kuko
gukoresha amayeri asanzwe azwi ntibyashobokaga. Kuko
twarushwaga imbaraga nibikoresho. Ingaruka mbi zabyo
:
1-Kujya kuzunguruka umwanzi bivuze kujya mu turere
turimo abaturage inyuma yibirindiro byingabo za
leta. Abo baturage, nta cyizere APR ibafitiye, kuko
nibatubona barajya kuturega ku ngabo za leta zize
kudutera zizi neza aho turi nuko tungana. Ubwo rero
abo baturage, ugerageza kutubona, agomba gupfa kuko
ntaho kumubika hahari kandi ntituzi igihe
tuzahamarira. Bivuze ngo igihe cyose twaciye inyuma
yumwanzi, itegeko KWICA ABATURAGE BOSE NTAKUBABARIRA.
2-Kujya ahantu kure yaho duturutse byavugaga gutungwa
nibyo dusanze aho twagiye, tugomba kubikura mu mago
yabaturage, twabasangamo bagapfa tutabasangamo
tugasiga tuhasenye, tukazitura ihene, inkoko, inka
tukajya kwirira. Byageraga naho abasirikare
binkotanyi kubwo kwinempfaguza inyama, buri muntu
akibagira icyo ashaka, agatwara umwijima, akaguru,
umutima cyangwa indi nyama yishakira, kuburyo
nkabantu 20 babaga inka 2, inkoko 10, ihene 3, mbese
bikagaragaramo ubugome gusa. Umuntu wese uzi ubukene
bwabanyarwanda, wibaza ukuntu umuturage wumukene,
wumuhutu utarigeze asobanurirwa neza FPR icyaricyo,
ukamwicira abana, ukamurongorera ku ngufu umugore,
ukamutwarira amatungo magufi kungufu yapagashirije
ubuzima bwe bwose, ugasiga umusenyeye, ushaka kumva
uko genocide yashobotse na none yahera aho (2).
3-Byageze aho ba konseye, ba burugumestiri, ningabo,
bategeka abaturage gutunga imbwa, ndetse no mu bigo
byose batunga imbwa kugira ngo zo zumva cyane nijoro
zijye zimoka Inkotanyi zikiri kure maze abaturage
bahite biruka. Iki kintu na none cyamarishije
abaturage, kuko kubera ko Inkotanyi zaturukaga kenshi
inyuma yibirindiro byabasirikare ba leta, babaga na
none baturutse inyuma yabaturage, kandi ari mu
mwijima, abaturage bakaza biruka bazi ko bahunze
bakagwa mu gico cyInkotanyi, ubwo ntawahavaga bose
baricwaga, ngo ni IBIPINGA baraduhunga, buriya
biyemeje gupfira Muvoma.
Nubwo nabishyize muli iki gice, ariko igihe cyose
cyakurikiyeho Inkotanyi igihe cyose zabaga zaciye
inyuma yibirindiro zahitaga zibanza guhumbahumba
abaturage bahari.
4-Gutega imitego, kurasa ama bus yose azana abagenzi
mu turere twegereye umupaka, byakozwe igihe cyose, za
mines, kugeza naho dutega imirima yibijumba ngo
abaturage bazaza gukura utujumba mu mirima yabo ibace
amaguru, cyangwa bahapfire ntibazagaruke. Ibi bintu
biteye agahinda. Abaturage bategetse guhunga, ntabyo
kurya bibahagije bihari, cyangwa nibigori
nibishyimbo gusa, basize ibitoki, imyumbati
nibijumba byeze, gusoroma utuboga, mbese hagombaga
kubaho impamvu zituma abaturage bahunze bumva
bakwiyiba bakajya kugira utwo bizanira. Benshi bazaga
no gufata akenda kasigaye mu rugo. Nyamara, Ingabo za
APR zabaga zategetswe ko abo baturage bagomba kuraswa
nta kindi. Ese kwicisha umuturage inzara yarasize
ahinze, byari kuzabyara iki, uretse kwitabira
Genocide? Uwasha impamvu zatumye genocide ishoboka
yakomeza gushakira aho (3).
4- Inkambi zimpunzi cyangwa nkuko byavugwaga,
abakuwe mu byabo nintambara, zari ziri ahantu hazwi
nkaho ngiye kuvuga:
Rukomo-Rwebare (MUVUMBA), iyi nkambi incuro nyinshi,
ibi nabiboneshaga amaso, yarashishijwe ibisasu bya
rutura nka Mortier de 120 mm, iya Rukara, iya
Mutagomwa, LRM (Lance Roquettes Multiple) 107 mm,
Katiusha ya Murangira, rimwe na rimwe na Kyakabale
Komanda wingabo zabagande zari hakurya iwabo, nawe
yajyaga atiza inkotanyi za 23 mm, 37 mm, 14.5 mm zo
kurashisha inkambi zirimo abaturage. Byagezaga aho
ntitunabashe gusobanukirwa ibyo abatuyobora
batekereza. Benshi twabonaga rwose umubabaro twateye
abaturage uhagije kuburyo badakwiriye kurashishwa ibyo
bibunda bya rutura. Iyo nkambi, nizindi nyinshi nka
Runaba, Nkumba, Muhambo, zanageragerezwagaho imbunda
nka za missiles zirasa indege. Haraswaga ibisasu byaka
cyane, bikajya hejuru yinkambi, abiga kurashisha za
Missiles zitwarwa mu ntoki bakabyigiraho. Kenshi
byaturikiraga mu nkambi hagati bigahitana
inzirakarengane. Iyi mpamvu yageze aho iba impamvu yo
guhora abaturage bahunga bigirayo bakajya kure
hashoboka. Hari abaturage bageze ahitwa Nyacyonga hafi
yi Kigali, bamaze guhunga incuro zirenze 20 mu gihe
kitageze ku myaka 2. Ntibyabagaho ko abo bahunga
bagera ahantu nka Nyacyonga bakiri kumwe, kenshi
abahunga bagendaga inkambi yarashishijwe ibisasu bya
rutura, hakaba ubwo uhunze asiga ahahambye umwana,
umugore, cyangwa umuvandimwe we. Iyi mpamvu nayo iri
mubyatumye genocide yitabirwa kandi ishoboka (4)
Igice cya 3 : Kuva ku gitero cya Byumba mu ntangiriro
zUkwezi kwa 6/92 kugeza 6/4 1994
Iki ni igitero cya mbere cyigerageza (essai) cyo
kureba ko FPR yabasha gutera ahantu hanini icyarimwe,
kuko uko imishyikirano yagendaga yigira imbere, FPR
yagombaga kwerekana ko ikomeye kugira ngo ibyo izasaba
izabihabwe ku bwigitutu iteye yitwaje imbaraga za
gisirikare zagendaga ziyongera. Nakwibutsa ko incuro
zose imishyikirano yabaye, nta narimwe Kagame yigeze
abwira abasirikare ko izagira icyo itanga. Yavugaga
iteka, ahozaho, ko kugera i Kigali ari kwa Mtutu wa
siraha (ku munwa wimbunda gusa). Ibi bitero bikaze,
byaragiye bitugeza mu Rukomo, hirya ya Byumba ugana i
Kigali. Hirya no hino naho ni uko byari bimeze:
Mukarange, igice cya Kinyami, Buyoga, Rushaki, igice
cya Ngarama, Cyumba, Kivuye, aho hose, abaturage
batabashije guhunga Inkotanyi nta numwe wabayeho. Aha
hantu naho harakomeye , kuko FPR yahakoze irindi kosa
ribi cyane. Yasubiye muli Uganda iti abaturage, muveyo
mudufashe gusarura imyaka, yatubanye myinshi, mube
munamenyera u Rwanda rwanyu, ejo nejo bundi nimwe
muzahatura.
Abaturage barahuruye bava Uganda, inkuru itaha mu
mpunzi zataye utwazo, noneho inkuru bajyaga bigishwa
ko inkotanyi zaje kubica, kubambura amasambu yabo
zikayaturamo, zikagarura ubwami, abaturage babahutu
bakazajya baheka abatutsi mu ngobyi, benshi batangira
kuyumva nkukuri. Iyi nayo nimwe mu nzira zerekana
icyatumye urwango rwiyongera kugeza aho abahutu
bitabiriye genocide(5).
Muri icyi cyiciro, nibwo FPR yatangiye kwizera ko
ishobora gutera ahantu hanini kandi ikahafata
ikanahakomeza. Kugira ngo rero ibyo bizashoboke, hari
hakenewe, gupangwa ikigeragezo cya 2 (2 essai) yo
gufata ahanini kurushaho, ariko byagombaga kubona
impamvu ifatika.
Icya mbere hari haratangiye imishyikirano no
kubahirizwa ihagarikwa ryimirwano. Iki gihe ni FPR,
cyangwa uwabivuga neza Kagame nishami rye rya
gisirikare APR, atangira gupanga uko nubwo
imishyikirano yaba irimo iba, uko hajya haboneka
impamvu zituma imirwano yubura. Aha niho havukiye
igitekerezo cyo gushyiraho umutwe kabuhariwe, wo kujya
ukorera ku mategeko bwite ya Kagame, abifashijwemo
nibyegera bye bya hafi nka Kayumba Nyamwasa, James
Kabarebe, Kayonga Charles. Uwo mutwe wahinduranyaga
amazina bitewe nigihe aho kigeze, ariko amwe mu
mazina wakoresheje ni NETWORK cyangwa NETWORK
COMMANDO, cyangwa aba TECHNICIENS, cyangwa CDR
COMMANDO.
Ayo mazina yakoreshwaga hakurikijwe utu groupes duto
duto, aho dukorera cyangwa impamvu. Nkubu abakoreraga
mu mashyaka nka CDR babaga bazwi kwizina rya CDR
commando. Abasaga inkwi mu basirikare ba Habyarimana,
mayibobo muli Kigali, ababoyi mu bategetsi, bakitwa
aba Techniciens,etc
IGIKURU ABANTU BAMENYA NUKO UWO MUTWE WITWA NETWORK
UKOZE MUBURYO BWUBUFINDO, KUBURYO NABABAGA BAWURIMO
BENSHI BABAGA BATAZIRANYE, KERETSE WENDA ABABANJE
GUKORANA AMAHUGURWA HAMWE CYANGWA BAZANYWE BAVANWA
MULI UNIT IMWE.
Mugushyiraho uwo mutwe wihariye umugambi ugamijwe
wali:
a-Kuzajya hakoreshwa uwo mutwe mu kudurumbanya igihugu
kugira ngo haboneke impamvu zishinja leta kubikorwa
byubwicanyi maze haboneke urwitwazo rwokubura
intamabara.
b- kujya hategwa ibisasu hirya no hino mu gihugu,
nubwo byari byaranatangiye mbere ariko byari mu
kajagari.
c-gushyiraho udu selile (cellules) duto twa FPR mu
gihugu, kwigisha ibyitso no kubishaka hirya no hino,
kujya kuroga amazi anywebwa nabakuwe mu byabo
nintambara, kujya kuneka kure cyane inyuma yumwanzi
d-gutegura ubwicanyi ku bantu bahiswemo (attaques
cibles), mu bo FPR idashaka
Hagati aho habayeho igitero cyiya 8 gashyantare 1993,
cyari kigamije, gusuzuma aho ingufu zo kujya i Kigali
zigeze, kureba aho akazi ka NETWORK kageze, mu kubona
ibisobanuro byo kubura intambara, igihe habaga hari
imishyikirano.
Icyo gihe nanone hakozwe amarorerwa akabije, kuko njye
nkaho nari ndi muri amwe mu ma Komini ya Ruhengeri,
ndibuka nko kuli Base, mu kwezi kwa 2, abasirikare
bari bahari bishe abaturage, barabatwika barabananira,
barahamba bararuha, baborera ku muhanda no muli Base
hagati, kugeza naho abasirikare ba GOMN bahageze
batubaza bati nta soni bibatera kubana nimirambo
yabantu muyica hejuru uko mushatse? Turarundarunda
abaturage, baraza barahamba, GOMN yagiye nabo
bakurikizwa benewabo.
Aho niho nubugome bwo gutangira gusenya kumugaragaro
ibikorwa byamajyambere byatangiye, nko gushwanyaguza
ibyuma byamashanyarazi bya Ntaruka, gutega ibisasu mu
mazu yabayobozi bakuru bo muli Leta, nibuka ko icyo
gihe hatwitswe hanasenywa inzu ya RUCAGU, kwa Col
Gasake, aho ni za Nyarutovu na Cyeru, NyamugariUbwo
ntawakwiyibagiza amarorerwe yakozwe na Charlie mu
Ruhengeri, nyuma yo kunanirwa kuguma mu mujyi wa
Ruhengeri. Ku Musanze abantu barahazi nibyahabereye,
kuli ETIRU na za Karwasa, Kigombe yose na Kinigi,
ibyahabaye uwahatuye arabizi. Ntawe uyobewe, ibyo
Inkotanyi zakoreye Ngarama, Buyoga, nahandi.
IVUKA RYINTERAHAMWE, IMPUZA MUGAMBI- RTLM
Kagame yapangaga kuzica imishyikirano agatera Kigali,
Habyarimana yapangaga ibindi byo guhangana nabo
yitaga abanzi bigihugu, uretse ko kuli we koko twari
abanzi. Yashyizeho imitwe yitwara gisirikare,
ikigishwa kandi igakurikiranwa ningabo, polisi ya
komini, gendarmerie, ninzego za perezidansi ubwazo.
Urwo rubyiruko ruzageza igihe rugakora ishyano,
rwabaga ruri buri hantu hose mu gihugu. NYAMARA ntabwo
bose banganyaga ubukana mu kwitabira kwica abatutsi.
Iyi nayo ningingo abantu bagomba kumenya kuko nukuri
cyane. Buli wese wabaye mu Rwanda muli icyo gihe
ashobora kubyemeza.
Mu ntangiriro yibikorwa byinterahamwe byo gutera
ibitero za Bugesera, Kibirira, Mu Bagogwe, BURI GIHE
abateraga bazaga mu ma bus ya ONATRACOM kandi bose
babaga bavuye mu Ruhengeri cyangwa Byumba bavanywe mu
bakuwe mu twabo nintambara. Mbese bamwe bahuye
nagahomamunwa, babaye inyamaswa kubera kujujubywa na
APR. Abo basore, abandi bahutu binterahamwe ntabwo
bumvaga ukuntu bafite ubunyamaswa bugeza aho bica
abantu nkuwica isazi, bafite umujinya mwinshi. Henshi
hazwi hagabwe ibitero mbere ya Genocide hatewe nurwo
rubyiruko rwatojwe ubugome mu nzira ebyiri,: na leta
hamwe na FPR. Ushaka uko genocide yashobotse naha
yahazirikana (6).
Kuri FPR, MRND yayikoreraga ibyo yishakira.kuko uko
MRND yabaga itoza interahamwe, FPR yabaga ibonye uko
izajya yiturikiriza ibisasu, igahita ibiroha kuli
Leta, maze ikaba ibonye uko ibyutsa intambara, kandi
amahanga yose agahita avuma Habyarimana. Simpakana
kandi ko izo nterahamwe, nizindi ntagondwa nazo
zitaturitsaga ibyo bisasu.
Kuri FPR kandi hari habonetse umwanya wo gutoza aba
commandos bazakorera Network, kuko iyo habaga hari
imishyikirano, habaga habonetse akanya ko kongera
kwihugura. Nko mu mwaka wa 1993 gusa, FPR yabashije
kwigisha abasirikare bayo mu bintu bikurikira:
-yigishije imitwe ibiri minini yaba commandos,
nutundi duto duto twinshi
-yabashije kwigisha abasilikare bazaba aba GD barenze
400
-yigishije ibyiciro bitandukanye byaba instructeurs
birenze 4. Yiteguraga ko habaye intambara buli unit
yaba yifitiye abarimu bahita bigisha abandi bakaba
abasirikare vuba vuba.
-yigishije aba officiers bayo hafi bose amasomo ya
command na leadership
-yigishije mu buryo buhagije, kurwanira mu mujyi,
bikorwa muli buli mutwe wa gisirikare
-yigishije kandi itoza bikaze abasirikare kugenda
ingendo ndende cyane, bikoreye imizigo yabo bwite,
buri wese namasasu nama bombes yamumaza iminsi
myinshi mbere yuko ibindi bikoresho bimugeraho.
-yigishije abasirikare ibyo yitaga amateka nyakuri
yuRwanda, mu byukuri atagaragaza amacakubiri, ariko
na none agamije gutsindagiramo abasirikare ko umuti
mwiza kurushaho ari uguhirika Habyarimana, akajyana
nagatsiko ke kose FPR ikifatira ubutegetsi.
Ibi uburemere bwabyo bwari bunini cyane, kuko nta
narimwe abasirikare bigeze mu mutwe wabo bumva ko
amahoro azava Arusha. Aha mu byukuri, FPR yahitaga
isa nkIntagondwa za CDR na MRND na Power,
itandukaniro, FPR yabibwiraga abasirikare bayo,
bigashiriraho, kuruhande rwa leta ho bakajya kuma
radiyo nibinyamakuru bakabyasasa, bikaba intero ngo
amasezerano nibipapuro gusa, ngo nimbwa iboze.
Icyi cyiciro kandi cyintambara, FPR/APR yabashije
kugera ku migambi yindi izatuma ibasha guta mu mutego
Habyarimana, kuburyo uhereye ubwo amakosa hafi yose
yakorwaga, FPR yabaga ifite uburyo bwo guhita
ibihirikira kuli leta ya Habyarimana.
Turi mu cyiciro amasezerano yasinywe, ariko abagabo
babiri Habyarimana na Kagame, ba Generals bombi, umwe
ari umwanzi wundi anikanga ko baramutse bahuriye mu
gihugu, uwatanga undi yamwivugana.
Turi mu cyiciro, FPR yatangiye kubona gihamya ko
ibishatse yateza akaduruvayo igafata leta, ariko kandi
initeguye ko ishobora gushyirwaho igitsure namahanga
(pression internationale) ngo yemere kujya muri leta.
Yo rero kimwe nintagondwa za Habyarimana, ibyo
barabitinyaga, ntawe mulibo wabonaga gusangira
ubutegetsi nkumuti mwiza. Niyo mpamvu buri wese
yateganije plan yindi yakoreshwa mu gihe no kubana
byaba bibaye itegeko, maze ahubwo hategurwa icyazatuma
bisandara. Dore ibyakozwe ku mpande zombi:
Ku ruhande rwa leta:
-Yashyizeho ibyo yise defense civile, ntakindi
yarihishe uretse kunyanyagiza imbunda mu baturage,
buli selire na buli segiteri zigihugu zizakoreshwa
muguteza imidugararo
-yashyizeho imitwe yitwara gisirikare, ihora ihakana
ibyasinywe byose, kabone nubwo byabaga byasinywe na
Habyarimana ubwe. Abo baribiteguye kuzakora ishyano
niba igihe cyangombwa kigeze.
-Radiyo Rwanda na RTLM nutunyamakuru uruhuri
tuzishamikiyeho, byose intero iba imwe ngo amasezerano
ntacyo azageza ku bantu.
-Haguzwe ibikoresho byiyongera kubihasanzwe kugira ngo
haboneke ibihagije byo kunyanyagizwa mu baturage.
-Hakozwe amalisti yabantu bose bafite
abana/abavandimwe muli FPR Inkotanyi, abakekwaho kuba
bacengeza amatwara ya FPR, abayishakira imisanzu,
abahutu nabo bitwara nkabatutsi ndavuga abashyigikira
intambara yInkotanyi, kugira ngo igihe cyose
bizashobokera bazahite bicwa. Umunsi bagombaga
kuzicirwaho ntawe wari uwuzi.
-Ibyo bitandukanye cyane nibivugwa na FPR ko hakozwe
lisiti zabatutsi ngo bazicwe bose. Ni ikinyoma kuko
mu byukuri, niba abatutsi barikwicirwa icyarimwe,
bivuze ku buri wese muli bo yari kwicwa nabaturanyi
be, kandi abo baturanyi babaga baziranye kuburyo
ntawakwirirwa yandika abatutsi kuko numwana muto
yavukaga yumva bavugwa abazi neza.
Aha ndatsindagira ko naho Habyarimana apfiriye, ndetse
niyo atanahita apfa, gahunda yari ukwicwa kwabantu
bari ku rutonde ruzwi neza, kandi ni nako byagenze,
uretse uwamahirwe, abandi bose bateganijwe kwicwa,
bahise bapfa mu minsi itarenze 3 nyuma yurupfu rwa
Habyarimana.
Kuruhande rwa leta njye nemeza ko Habyarimana,
kubwende bwe, cyangwa ku gitutu cyabo bari bafatanije
akazu, yemeye ko listi nkizo zikorwa, kandi abizi ko
igihe cyiza nikigera abanditswe bose bazicwa.
Ikintu ntakwibagirwa, kandi gikomeye, ni uko ubuzima
bwumuntu, buli sacr, bwabaye nkamazi ameneka aho
bibereye ngombwa, cyane cyane ku batutsi, ndashaka
kuvuga ko byageze aho Habyarimana nIntagondwa ze
bamenyereza abahutu bo muli CDR nInterahamwe, ko
kumena amaraso ari akantu gasanzwe. Bakoze igeragezwa
Kibirira, Bugesera, no mu Bagogwe, kugirango basuzume
ko kumena amaraso bishoboka kandi ababikoze
batishisha. Iki kintu cyari gikomeye, kuburyo nkuko
nigeze kubivuga, nabandi bahutu ku misozi no mu ma
segiteri, ndetse nabo muli MRND ubwayo, batari
abicanyi, babonaga ibyo Interahamwe nImpuzamigambi
zikora bikabatangaza cyane, bamwe bakanabirwanya
bikanabyara akaduruvayo kamashayaka. Ntawe uyobewe
uko urubyiruko rwInkuba (MDR), Abakombozi (PSD) naba
Liberal ba PL bahanganye nibikorwa byInterahamwe.
Ibyo byarabaye kugeza aho amashaya yose Habyarimana
ayaciriyemo ibice byaba POWER nAmajyogi. Muli make
kwica intagondwa zabitinyuyemo urubyiruko rwazo. Iki
nikindi kimenyetso cyukuntu Genocide yagombaga
kuzashoboka (8).
Kuruhande rwa FPR/APR, hakozwe byinshi naho kandi
bitegura imperuka ku batutsi.
-Kubera gusuzumwa kumupaka wa Uganda, FPR yinjije
amasasu menshi cyane ashoboka, ashobora gukoreshwa
igihe kirekire. Ibyo byakozwe mu mpera zukwezi kwa
cyenda 1993, bibera ahantu hane hatandukanye, kandi ku
mpamvu ebyiri: kubura intambara simusiga yanyuma
tugafata leta, niba atari uko bigenze, kubihisha
tukazabiteza akaduruvayo tumaze kugera muli leta, maze
tugafata ubutegetsi kungufu. Ushaka kumva imikorere ya
Network, aha hari ikimenyetso. Abajonjowe, nanjye
ndimo, twacukujwe imyobo minini cyane nibura nkaho
narindi uwo mwobo wari (50 m x 30 m x 7m), duhambamo
amasasu namabombes yubwoko bwose kuva kuli 7,62 mm
,11.5 mm, 12.7 mm, 14.5 mm , 23 mm, 37 mm, 75 mm, 76
mm, 81 mm, 82 mm, 107 mm, 120 mm, 122 mm. Ibyo
namasasu namabombe uko yabaga arutana. Ibyo
bikoresho byikorewe nabaturage bAbakiga ba Uganda,
bakabigeza ku gasozi hejuru ku mupaka wu Rwanda
tukajya kubyitundira tujyana kubihamba. Abaturage
babyikoreye barengaga 1000, babitwara umunsi wose,
byari byaje muli za rukururana ishayano ryose. Twe
twari dushinzwe kubirinda twari dufitanye amasezerano
ko umwe muli twe ahagije kugira ngo twese twicishwe
amafuni niba iryo banga rimenyekanye. Aho hantu hiciwe
abasirikare bacu bwite 3 bazira gusa ko bagiye kugura
agatabi ahantu umuyobozi atabizi. Ibyo twabwiwe na
Kabarebe na Kayumba Nyamwasa, ni uko nubwo byazaba
itegeko ko tujya muli leta, ko twe tutazajyamo, ko
tuzatuzwa hafi yaho ibyo bikoresho bihishwe,
kuruhande rwa Uganda, nurwu Rwanda, tukahatungirwa
mwibanga, kuzageza ubwo igihe kizagera tukabikoresha
mu guhirika leta. Ahantu handi ibyo byabereye ni
Karama mu Mutara, Bungwe muli Cyumba, nahandi hagati
ya Kaniga na Gatonde. Mu byukuri, ibyo ntakindi byari
bigamije uretse kuzateza akaduruvayo ko gufata leta.
Iki gikorwa cyabagamo abantu bacye cyane , kuburyo
abantu babimenyaga babaga babarirwa ku ntoki, ni
Kagame ubwe, ni Kabarebe umufasha we, Kayumba Nyamwasa
maneko mukuru, Col Ngoga mu majyaruguru, Col Bagire mu
Mutara, Major Jacob twitaga Rubondo wari ushinzwe
ibikoresho bya gisirikare, nabandi wenda bahagezwaga
na ba shebuja babarinze cyangwa babadutumyeho. Ingabo
za FPR zakoreshwaga uwo murimo zabaga zizewe
cyaaneeeee, kuburyo ari nazo zimwe zatoranijwe mo
abajya kuneka umujyi wa Kigali mbere yiyicwa rya
Habyarimana.
-Hanyanyagijwe abasirikare benshi mu gihugu, bashinzwe
gutega ibisasu, gushyiraho uduserire duto duto twa
FPR, kwigisha imbunda abo twumva bazatugirira akamaro
mu ntambara, kujya ku menya imikorere ya buri shyaka,
kwivangavanga mu rubyiruko rwamashayaka, no kwiga ku
bantu FPR yabaga ishaka kwivugana.
-FPR nabakada (political mobilisers-cadres) bayo
yacengeye cyane muli zone twitaga tempon, itemerewe
gukorerwamo ibikorwa bya gisirikare, itangira
kuhacengeza amatwara yayo. Kuli njye byari byiza,
ariko ikosa ryahabaye, nuko utumvise ako kanya ngo
anyurwe nibitekerezo bya FPR nta rundi rubanza
yicishwaga ifuni, kenshi akajyana numuryango we.
-FPR nayo yakoze igerageza (essai) ku mugambi wayo, wo
kujya ikora ubwicanyi ikaburega MRND kugirango irebe
uko bigenda. Abicwaga kuli FPR babaga bishwe gusa
kugira ngo ibone ibirego, yaba ibanga cyangwa ntacyo
ipfa nabo. Muli uko kwica abantu FPR, ikoresheje aba
techniciens (network) cyangwa ishami ryayo largie
muli ba Intelligences Officers ba ma Units nutugurupe
twabo twabicanyi, cyangwa se ikoresheje bamwe mu
basore yigishije gukoresha utubombe duto mu gihugu,
hahitwagamo abicwa muli ubu buryo:
1. Umuhutu ukorera leta neza, mbese ukunda
Habyarimana na leta
2. Umuhutu wese ubonwamo ubuhanga,
inshirwarimeneshe nka Gapyisi
3. Umuhutu wese ushobora gupfa bigahama leta,
opposant
4. Umuhutu wese ushobora gupfa iperereza rigafata
ubusa
5. Umusirikare mukuru bishobotse
6. Umututsi wese kavukire wo mu Rwanda
ntakumwizera, aramutse yishwe tukabishinja leta ntacyo
twaba duhombye (sacrifier les tutsis de lintrieur)
7. Umututsi ujijutse cyane ushobora kutazemera
kugendera ku matwara ya FPR navuga nka Lando
twahushije kenshi
8. Abatutsi muli rusange batuye ahantu hitaruye,
bakicirwa icyarimwe, icyo cyaha kigahita gihama MRND,
ibyo abasirikare ba FPR babikoreye Kabatwa ku Gisenyi,
bayobowe na Gashaija Bagirigomwa, na maneko Moses
RUBIMBURA, ibyo si inkuru byarabaye mu ntangiriro za
1994.
9. Ndetse na nyuma yIntambara ntagihe FPR
itahisemo gutanga ibitamba byabatutsi kugira ngo
ibone iturufu riyemerera kujya kwiba Zare - byakorewe
abagogwe Mudende, ushaka gihamya azavuge tuyimuhe,
byakorewe abanyamulenge Biura nahandi henshi iryo si
ibanga ku basirikare bInkotanyi.
-Abatechniciens mu mujyi wa Kigari (membre du network)
bakoze byinshi. Nkuko nabivuze hejuru, Network ni
rseau nini, ibamo abantu bazwi nababajonjora gusa.
Ahasigaye buri wese yamenyaga uwo barikumwe gusa, niyo
wahuriraga nundi wibwira ko ari Inkotanyi ngenzi yawe
ahantu, ntanubwo washoboraga kumwicira ijisho kuko
yabaga ari ku kandi kazi gatandukanye nakawe. Mbese
twatojwe ko buri wese akora ibye , ukwe akurikije
consignes yahawe.
Kubajonjora nabyo byakorwaga gutya:
1. Kuba uri umututsi ku babyeyi bombi, byizwe,
byemejwe, kandi ufitiwe icyizere gihagije,
2. Kuba usa nkabahutu ku maso byari akarusho
cyane, kuko bo bitari ngombwa kwihisha cyane, abandi
dufite amasura agaragaza ubututsi, kenshi twakoreraga
kuri za motos, igihe cyose wikanga kuba wakekwa
ukiyambarira cya casque cya moto yawe, ugaheka
ibikoresho bimeze nkibya aba agronomes, ahasigaye
ukigira ku murimo wakuzanye.
3. Kuba uzi neza u Rwanda, cyane cyane umujyi wa
Kigali byari akarusho cyanee kuko wakoreshwaga muli
byinshi
4. Kuba uri umuhutu, bizwi, ariko utarigeze utura
mu Rwanda, waranagaragaje ubukana mu kurwanya abahutu,
mbese warihutuye pe, kandi ukaba udatinya kumena
amaraso.
5. Kuba umuhutu, wavukiye mu Rwanda, ariko
ugahabwa akazi gasobanutse neza, ugatumwa ahawe,
ukarindwa kumenya benshi mu mubandi boherejwe i
Kigali, kandi ugashyirwaho ba maneko barenze batanu mu
Nkotanyi zindi, waba ubizi cyangwa utabizi.
-Akazi nshinganwa ka buli wese kari gatandukanye cyane
nakundi mugenzi we, rimwe na rimwe bakaba
banagahuriramo bataziranye, ariko hakaba amasiri amwe
mushobora kumenyanaho biramutse bibaye ngombwa. Hari
abasore bari bashinzwe akazi kubu motari hirya no
hino ahakunda kubera amanama yabanyapolitiki, aba
taximen, ababoyi mu bigo bya gisirkare cyangwa mu
bahutu bibikomerezwa, mayibobo ku muhanda nka
Kimihurura, abakarani ngufu, abajya kwizimanganyiriza
mu Nterahamwe, mu Mpuzamugambi, mu Bakombozi
nabakoreraga mu bwihisho gusa, bagakora ijoro, abandi
bari aba pompistes kuli za stations za essence. Akazi
kari kenshi kuburyo intambara yagiye kubura Kagame
afite amakuru yose akeneye kugira ngo apange intambara
ye yanyuma.
Buli wese, uwo bigaragara ko yabasha kwigisha abandi,
yahabwaga nakazi ko gushaka umubare munini ushoboka
wibyitso, ariko kenshi ntibanabashaga kumenya ko uwo
bavugana ari Inkotanyi yumusirikare, ahubwo yafatwaga
nkumuturage wikundiye FPR. Twahabwaga na none akazi
ko kwiga ku bantu byumwihariko, kubatangira rapport,
kureba niba bibaye ngombwa ko bicwa niba byashoboka.
- Aho imishyikirano itwemereye ko Inkotanyi zizajyana
abasirikare bazo 600, aha niho umutego wa FPR wari
ufatiye. Kujojonjora abo basirikare byakoreshejwe
imibare miremire cyane, kuko ntabwo bari abasirikare
nkuko tuzi abasirikare ubu. Dore uko byagenze:
1. Buri unit yohereje inkoramutima, umusirikare
wariye umutima amenyo, witanga birenze aho umuntu
abasha kugeza, utazakenera komanda cyane, ushobora
kwirwanaho nubwo yaba ari wenyine, kabuhariwe mu
kurasa intego, mbese intangarugero kubijyanye
nicyitwa isasu.
2. Hatoranijwe aba komanda beza kurusha abandi
bose, ba maneko kabuhariwe, kandi batozwa umwanya
uhagije, kurwanira mu mijyi barabifata, barabihumeka,
kuburyo ntanzitizi bateganyaga mu kuzafata Kigali.
Twamenyerejwe ko umuntu apfa umunsi wageze, ko risques
zose burya zishoboka, kandi ko ubutwari buruta ikindi
kintu cyose, ko kutarekera umwanzi intsinzi ariyo
ntego.
3. Uko twari dusanzwe tubikora mu miyoborere
yabasirikare, ubundi ba Sergents na ba Caporaux
babaga nabo bafite abasirikare bato bayobora mu rwego
rwa Section, ariko mu Nkotanyi za 3rd Bn siko byari
bimeze, ahubwo ba Sergents na ba Caporaux bose
bashyirwaga muli section bakayoborwa na Sous lieutenat
cyangwa Sergent uzwiho ubushobozi nkubwa ba
officiers. Icyo nshaka kuvuga cyane aha nuko yari
force yihagije, idakeneye amabwiriza menshi, aho buri
musirikare ashobora kwiyobora kandi bigakunda.
4. Uretse kwigisha imiterere yumujyi wa Kigali
ku ma karita, abasirikare bacu banasimburanwaga kuma
Convoy ya escort kugira ngo benshi babone amahirwe yo
kurebesha amaso ahantu hose muli Kigali ninkengero
zaho.
-Kuli network yari ihasanzwe, ikorana na high command
ku Mulindi, aho 600 bagereye i Kigali, amategeko
yabaye nkahindutse gato noneho abantu bose tuyoborwa
na Lt Col Kayonga. Ubundi igihe bishobotse amakuru
yihutirwa yacishwaga kuli Karake Karenzi wari
uhagarariye APR muli GOMN mbere, na MINUAR nyuma,
ndavuga Kayonga ataraza i Kigali .
Mu byukuri nibwo mu mitwe byahindutse, twese tuti
noneho Kigali, bidapfa bidapfusha ni iyacu, ibi bihutu
bya Habyarimana , tuzabipfumura inda. Aha niho ibyo
Col Bagosora yajyaga avuga ko agiye gutegura
Apocalypse atazi ko FPR nayo itegura indi byari bigiye
gusohorezwa.
-Twarebaga akajagari mu ngabo za leta, tukareba uburyo
umujyi nubwo urimo Interahamwe, abasirikare
nabagendarme ariko usa nkaho utarinzwe, tukumva
amashyushyu yo kuwufata. Cyokora buri wese yaravugaga
ati uko bimeze kose, kuwufata birashoboka, ariko
ingaruka ntizoroshye. Buli wese mu bakoreraga hanze mu
baturage, mu mashyaka, mu nterahamwe, ahavugirwa
politiki, twese twaravugaga tuti, benshi cyane inzira
ya Arusha barayemera, ARIKO mu ntagondwa Arusha
ninzozi. Mbese, ko igisigaye, ku mpande zombi hagiye
gukoreshwa plan A, ariyo gushaka uko imirwano yubura,
kuko plan B kuli buli ruhande ryari ibanga
rizakoreshwa mu gihe twavanze bigasandara twese turi
mu gihugu. Abareba kure bari batangiye kubona ko
bidapfa bidapfusha intambara igiye kubura kandi ko
izaba simusiga, ikazagwamo imbaga yabaturage.
FPR INKOTANYI YARI IMAZE KUGEZA LETA YA HABYARIMANA
AHO ISHAKA.
Kugira ngo imirwano yubure byari ngombwa ko haboneka
impamvu, icyizere cyo gutsinda kandi vuba, bivuze
gushaka inzira yubusamo.
Reka nisobanure kuli izo ngingo:
-Nyuma yo guteza icyuka kibi, gucagaguramo ibice mu
mashayaka, kuburyo abashyigikiye FPR bajya ukwabo
nintagondwa na Power zikajya ukwazo, FPR yari
isatuyemo kabiri imbaraga zabahutu, bivuze ko no mu
ngabo zigihugu, nubwo zitemerewe kujya muli politiki
ku mugaragaro, ariko burya buri wese muli politiki aba
afite ibyo yumva bimunyura. Bivuze ko nizo ngabo
zitari kurwana zifite imyumvire imwe. Hari abibaza ko
icyo ari igikorwa cya Habyarimana wenyine ariko sibyo,
kuko hari aho contrle ye itageraga, ndavuga
kubamurwanya, kabone niyo baba badakunda FPR. Yo
ntiyabakundaga, nayo ntiyari ikeneye ko bayikunda,
ahubwo yari ikeneye ko bakora ibiyiha imbaraga zo
kuzubura intambara.
-Nyuma yo kwivugana abanyapolitiki batandukanye, no
kugerageza ku bandi ariko ntibishoboke, FPR yarangiza
ikabisiga MRND, uretse ko hari nibyabaga aribyo koko
MRND na CDR zabishe, leta yagumaga iba ruvumwa mu maso
ya benshi, bigaragara ko ariyo irimo guteza akajagari
ngo leta yubumwe ya Arusha itajyaho. Nyamara uwo wari
umutego wa FPR, kandi leta yawuguyemo, FPR
irigaramira. Mu byukuri dusubiye ku bikorwa twe
INKOTANYI twakoraga mu turere tugenzura, nibyabaye ku
baturage binzirakarengane bakomokaga mu majyaruguru
yigihugu, byari bigoye gutandukanya imikorere
yinkotanyi niyimpuzamugambi. Hanyuma Intagondwa zo
kwa Habyarimana, uretse ko ntanuwatinya kubivuga,
abanyakazu benshi babaga baturuka mu majyaruguru,
zasangaga nta mpamvu yatuma CDR ibuzwa kujya mu
butegetsi, ngo MRND yayiremye inayikoresha yo
ibujyemo. Ntabwo byumvikanaga impamvu FPR nIngabo za
APR zo zigiye kuza mu butegetsi, nazo ari inkoramaraso
kandi ibyo birasobanutse nabyerekanye hejuru, mbese
impamvu yo kwanga ko leta ijyaho kuli FPR no kuli
Habyarimana bose byari urwitwazo, abaturage basanzwe
batabasha kwisobanurira icyo bihishe. Ikibabaje ni uko
muli rusange, kumvisha abantu ukuntu FPR ari abicanyi,
kandi izi kubikora bucece, barangiza bagatunga agatoki
MRND na leta, byaribigoye.
Itandukaniro hagati ya FPR na Leta nuko FPR yicaga
ikoresheje aba abanyamwuga (professionels) babitojwe
bihagije , ibyo ikoze ntibisakuze ikicecekera,
ikanirinda ko abantu bigenga baza ngo babibone Leta yo
ikabikoresha interahamwe yagaburiye urumogi, bikogezwa
na radiyo RTLM nibinyamakuru byose byo mu kwaha kwa
Habyarimana.
KUKI IBYAKORERWAGA MU KARERE KA FPR AKENSHI
BITAMENYEKANAGA?
Amayeri yambere yabayeho kandi atazapfa arangiye ni
uko FPR ihakana ibyo yakoze, yabishaka ikazabyemera
ibona ko ntacyo bikiyitwaye. Imyaka yose intambara
yamaze, FPR yemereraga abanyamakuru ko baza mu karere
kayo ari uko yabanje kumenya ko nibura batayirwanya.
Abandi babaga ari abo yiguriye nkuwitwaga Hussein
Abdou Hassan wa BBC, ntawamenyaga niba ari Inkotanyi
cyangwa niba ari umunyamakuru wa Radiyo yubahwa nka
BBC. Mu gutembereza abanyamakuru mu karere kayo, FPR
yabazanaga igihe ishakiye, ikabajyana aho ishaka,
ndetse byanashoboka ikababwira ko aho hantu hose
imbere hari imitego, intambara ikaze se, mbese
umunyamakuru akajyanwa ahateganijwe mbere yigihe.
Kenshi bajyanwaga uko umupaka ugiye, aho kubinjiza mu
Rwanda imbere, bakabona bagenze ahantu hanini cyane,
bakaruha bakanarara, kandi batigeze barenga 1km uvuye
kumupaka. Ayo mayeri yatunze Inkotanyi bituma ntawe
ubasha gutunguka aho zakoreye amarorerwa.
Ikintu kindi Inkotanyi zarushijeho leta amayeri, ni
ukwica, zigatwika imirambo, ivu rikajyanwa
rikanyanyagizwa kure, kuburyo bitoroshye gupfa kubona
abishwe. Cyokora, henshi turahazi. Ntanarimwe
byashobokaga gutungura Inkotanyi, kuko kwinjira mu
karere kazo byasabaga uruhushya, nugutembereza
akakujya we aho yahisemo.
UBUGOME BWAKORESHEJWE NINTERAHAMWE MU KWICA
BWATANGIJWE NINKOTANYI
Gupfa kose gutera ubwoba, ariko reka mvuge ku mpfu uko
zakozwe kumpande zombi. Ni ibyo naboneshaga amaso
yanjye, byaba ibyakozwe na FPR cyangwa na Leta
ikoresheje intagondwa zayo, cyangwa inzego
zumutekano.
Mu Nkotanyi ari nazo zatangiye uhereye le 4-10-1990
Rwigyema yapfuye le 2-10-1990. Ndamuvuga kuko we
ntiyari kwemera na hato ko Ingabo ayoboye zica
abaturage:
1. Guhambira amaguru ukwayo, amaboko mu mugongo
ugakururura kugeza mugatuza haturitse hakavuga,
ugapfukamisha uwo ugiye kwica, ukamuhonda ifuni mu
mutwe hagati, ubwo ahita yitura hasi, maze
ugajanjagura umutwe mu misaya yombi, umutwe ukaba
nikinonko cyasandaye.
2. Guhambira nkuko nabivuze, ukajombagura ibyuma
mu mbavu, kugandagira kunda ugakanda unajomba icyuma
cyimbunda.
3. Guhambira umuntu, warangiza ukamwambika
ishashi mu mutwe kugira ngo umwuka ushire kugeza
apfuye.
4. Guhambira umuntu, warangiza ukavomesha petroli
urushinge, ukayikandira mu matwi yombi ukitaza
ugakubikira inshyi mu matwi icyarimwe, agahita afatwa
nisererere itinda ikanamuhitana.
5. kwambika ikiziriko mwijosi ukaryamisha umuntu
hasi, ugakandagira umugozi ugakurura kugeza aho
umunigiye burundu.
6. Guhambira cyane amaguru namaboko, ugatambika
igiti umuntu ukamunaganikaho acuritse amaraso akaza
gutunguka mu matwi, mu kanwa no mumazuru, akanapfa.
7. Iyo byabaga hari amakuru ugiye kwicwa
ashakwaho, bwo yaratobangwaga, akaza gupfa yahaze
ubuzima, ajombwa ibyuma, agatonyangirizwaho umuriro
wikidomora gitwitse, kujombwa ibikwasi ku gitsina,
hari iyo hafatwaga abavandimwe cyangwa umugabo
numugore cyangwa umwana na nyina bagategekwa kubanza
gukora imibonano mpuzabitsina ku ngufu, kandi bavuze
ko bafitanye isano ya hafi cyane,
8. Incuro nyinshi ababashaga kwicishwa amasasu,
na grenade, niyo ntamwanya wabaga uhari wo kwica
abishi bitonze. Abandi rimwe na rimwe bagiraga
amahirwe yo kwicishwa amasasu, ni abakobwa babaga
bamaze gusambanywa ku ngufu nInkotanyi, ngo kugira
ngo batazitera umwaku, zikarasirwa ku rugamba.
Nyamara, iki cyaha nubwo cyakozwe ahantu henshi cyane,
ariko amategeko yaragihanaga pe, uwafatwaga
yarahanwaga cyane. Kubabaga bahanwe, ntabyo
banyirugufatwa bamenyaga ko bahanwe, babaga bazi ko
ariwo muco wInkotanyi; aho ndavuga uwagiraga
nyagasani agasambanywa ntiyicwe. Ikindi ntakwibagira
nubwo nacyo iyo cyamenyekanaga cyahanirwaga, nabantu
basambanyaga abagore kungufu, barangiza bakajomba
ibyuma cyangwa ibiti mu gitsina, bakavirirana kugeza
bapfuye.
9. Kwica abana byumwihariko kugira ngo badatesha
abasirikare umwanya, bazunguzwaga utuguru bagakubitwa
ku kibambasi cyinzu umutwe ugasandara, umwana akitaba
Imana.
10. Nta hantu nzi, numvise cyangwa nabwiwe uretse kuli
Radiyo Rwanda na RTLM ko Inkotanyi yasatuye umugore
ufite inda, ikamuvanamo umwana Niba byaranabaye njye
ntaho mbizi rwose. Ahubwo mu kwica abagore nkabo,
abasirikare babateraga amavi munda no mumbavu,
bakabambika amashashi umwuka ugashira, kuko mu buhanga
ntazi ahi Inkotanyi zabwigiye, zemezaga ko umugore
utwite kenshi ifuni itamwica burundu, cyangwa ko
atinda gupfa.
Ku nterahamwe, ntabwo bitandukanye cyane, uretse zo
intwaro akenshi zakoreshwaga zitandukanye.
1. Hakoreshwaga gutemagura umuntu, bishobotse
guhera kumutwe kugeza kubirenge.
2. Hakoreshejwe impiri ziteyemo imisumari kuburyo
ikubita umutwe ikawujanjagura.
3. Hakoreshejwe za grenades aho zabaga ziteye
abantu benshi barunze hamwe.
4. zica abana nkinkotanyi.
5. zicaga abakobwa zibanje kubarongora kungufu.
6. zasaturaga inda byo narabibonye, kubafite
inda.
7. zasambanishaga kungufu abafitanye amasano.
8. etc.. nibindi bisigaye zigiye ku nkotanyi.
KWITABIRA IBIKORWA BYUBWICANYI KU MOKO YOMBI.
KU BAHUTU
Birababaje kandi biteye agahinda kubona abahutu
baritabiriye ubwicanyi kariya kageni. Abantu mu
byukuri babonesheje Genocide amaso yabo nabayikoze,
natwe inkotanyi zazerereye igihugu cyose turwana.
Numvikane neza, kabone nubwo abagabo bo kubihamya
nubundi bose batikiye, kuko nuwacitse kwicumu yabaga
yihishe atabasha kubona, ariko ntibibuza abahutu kuva
kuli prezida wa republika, kugeza mwana muto,
bitabiriye igikorwa cyo kurimbura abatutsi, hagamijwe
ko bashiraho burundu. Uhakana ibi, yaba yigiza nkana,
kabone nubwo we yaba yiyiziho ko ntakibi namba yakoze.
Uwo ni uwo gushimirwa ko atiroshye mu bwicanyi, ariko
ntiyaca urubanza ko abahutu batitabiriye genocide.
Kurimbura abatutsi rero, byahagarikiwe nubutegetsi
kuva hejuru kugeza hasi, buhagararirwa ninzego
zumutekano, nazo zibyirohamo, bikorwa na none
nimitwe yose yitwara gisirikare , kuburyo bihita
byitwa umugambi wo kurimbura ubwoko nkuko ubu bivugwa
kandi binemerwa.
KU BATUTSI.
Ntabwo abatutsi bigeze bicara ngo bavuge ko bagiye
kurimbura abahutu, nta narimwe ntanibyo bari gushobora
dukurikije imbaraga zabo nimibare yabo. Ku kibazo
kijyanye nInkotanyi, byo biratandukanye, kuko zo
zicaga abaturage, bizishimishije kuko shebuja Kagame
ariyo mategeko yabaga yatanze. Nibutse ko ajya gutanga
amategeko ngo bibe, rapports zose ku rugamba zavugaga
ko kwinjira muturere dutuwe ntibishoboka, kuko
abaturage batuvugiriza induru, bose bakaba bategekwa
gukora amarondo, ndetse bakaba baranategetswe kworora
imbwa ngo zijye zimoka tukiri kure, maze ingabo
zitegure, nabaturage bihishe kure yamazu yabo. Nawe
ati abahutu turi kumwe muli FPR, bemeza ko politiki ya
MRND idashobora kuvanwa mu mitwe yabakiga dukoresheje
tracts, cyangwa inyigisho kuko batanazizamo, none
Fyeka hawo wajinga wote ngo : mukubureho ibyo bigoryi
byose. Atangira kuvuga aya magambo bwambere na mbere
yali yaje gusura Unit yitwaga Yankee combined mobile
force, ahantu hitwa GIKOBA, muli komini Shonga, muli
Muvumba, hari mu kwezi kwa 12/1991. Aho hantu, hari
units zitwaga, Zulu, Nkurumah, Bravo, Mike,
Sierra,zose wongeyeho Combined mobile forces, zari
iburyo ni bumoso bwaho Yankee yari iri icyo gihe.
None rero, ntabwo icyaha cyakozwe nabasirikare
binkotanyi cyagombaga kuryozwa abaturage batanazi uko
FPR yagiyeho, ari nayo mpamvu njye mbabazwa cyane
nukuntu abahutu igihugu cyose bitwaje iyo mpamvu
bakarimbura ubwoko.
Muli make rero, abahutu, bayobowe nubutegetsi bwariho
ninzego zabwo zose, barimbuye abatutsi, nuwabacitse
agasigara yagombaga kwicwa wenda ntiyabonetse,
abatarabyitabiriye bakwiye gushimirwa. Abatusi bari mu
mutwe wInkotanyi, ndavuga abasirikare, bishe abahutu,
benshi bashoboka, ndavuga uwabashije kuboneka, cyangwa
uwo uburyo bwo kwica bwabonetse. Icyo cyaha,
cyitabiriwe nabasirikare bakabakaba 23000, benshi
bakoreshwa nitegeko, abandi babikora babyishimiye, ku
burenganzira bwatanzwe numugabo umwe Kagame.
ICYARI GUTUMA INTAMBARA IBASHA GUHITA ITANGIRA NKUKO
FPR YABYIFUZAGA
Aha hantu kuhasobanukirwa bituma abantu bamenya
impamvu zatumye genocide ishoboka, nibyakozwe kugira
ngo yihutishwe, kugirango FPR ibone urwitwazo
rwintambara, kwizera intsinzi ya vuba, ninzira
yubusamo ngo iyo ntsinzi igerweho.
Ibi byahoraga mu migambi ya Kagame, uko yabaga
yateganije impamvu yatanga muli 1992, 1993, na 1994,
buri gihe byabaga bisa: kwereka amahanga ko leta iriho
yica abantu ikananirwa kubahiriza uburenganzira
bwikiremwa muntu. Yabigeragaho amaze kwivugana
abanyapolitiki cyangwa abatutsi, bigahama MRND. Ubundi
koko MRND ikaba yabikoze. Intsinzi ya vuba,
yashobokaga gusa mu gihe habonetse impamvu zituma
abarwana baba bake ku rugamba, bivuze kubanza gucamo
abahutu ibice, no gushaka impamvu izatuma igice kinini
cyingabo gihugira mu bindi, mugihe we arangaje imbere
gufata ubutegetsi. Ibyo byasabaga inzira yubusamo,
ariyo guteza akaduruvayo mu kwica Habyarimana, ariko
bikavunjwa igitambo cyabatutsi bari mu gihugu.
Na none kandi kugirango iyo ntsinzi ishoboke, APR
yagombaga gukora bihuye numugambi wa Kagame, ariwo
nyine, dukore igituma ingabo nyinshi zihugira mu
bwicanyi, gufata abakobwa kungufu, ARIKO natwe
twirinde icyaturangaza objectif ibe imwe rukumbi
GUFATA ubutegetsi, gutabara abicwa bijye biba aruko
nyine aho twaciye byahuriyemo nuko twagombaga
kuhanyura. ABANA twavukiye mu Rwanda tuzi ko tuhafite
imiryango, imikorere ya Kagame mucyo yitaga guhagarika
genocide ajijisha amahanga, yaradutangaje pe. Twageze
aho twibaza niba koko ibyavugwaga ko nta mututsi uba
mu Rwanda, ko nuhaba asa nkabo kwisura ariko ko
imitekerereze nimyitwarire ari iya gihutu niba atari
ukuri.
IGICE CYA NYUMA : LE 6-4-1994 KWICA PEREZIDA
HABYARIMANA.
Kuli FPR uretse nkuko nakomeje no kuyivuga henshi
ariko mubyukuri si iriya yavugwaga kuli Radiyo, yemwe
na magingo aya, FPR ikorera muli salo si iriya iba
izwi ku mugaragaro, aha ndavuga ya Kagame, si iya
Kanyarengwe. Iyo FPR parallle rero mu kwica
Habyarimana yabonagamo ibintu bikurikira:
1. Arapfa nta numwe uzabasha kurundarunda abantu
hamwe ngo barwanye FPR bivuye inyuma. Impamvu ni uko
byari bigoye kubona umuntu uzaba ufite imbaraga za
politiki ariko cyane cyane, umuntu ufite ububasha
busesuye ku Ngabo zIgihugu, uwo zumvira. Nanone
ntabwo byashobokaga kongera kubona umeze nka
Habyarimana mu gushaka inkunga hirya no hino kuko
yigiriraga inshuti mu ba Parezida benshi. Ikindi burya
uko abantu bivugwa ko abaturage benshi batari
bagikunda Habyarimana, simbyemera, kuko anapfuye ibyo
abaturage bose bakoze twarabibonye. Mbese kumusimbura
byari biruhije, cyane cyane ko igihugu cyari no kuba
kiri mu masasu, hirya no hino, na Kigali irimo.
2. Gupfa kwa Habyarimana byari gukurura
akaduruvayo, gatuma abantu byanze bikunze bahita bapfa
mu bwinshi. Uretse na Habyarimana, mu mujyi wa Kigali
ntawe utaratangaga rapport mu basore ba network ko
nihagira umuntu ukomeye wongera gupfa abatutsi
bazahita barimbuka burundu. Ibi bintu abantu bose
bakwiye kubimenya kuko niko kuri pe. None se ko twishe
Katumba hakicwa abatutsi ibihumbi ari interahamwe gusa
ngo izwi mu Gakinjiro, Kagame ugira ngo yibwiraga ko
hapfuye nka Habyarimana-IKinani byabyara iki? Ese ko
twuburaga imirwano muli Muvumba i Bugesera hakicwa
ibihumbi byinshi byabatutsi, yibazaga ko Kinani
apfuye bizagenda bite? Ese ninde uyobewe uko umuriro
watse Gatabazi yishwe, kandi yishwe nInkotanyi,
bugacya bigahitana na Bucyana, amaraso agasesekara
ahantu hose? RWOSE kwica Habyarimana ingaruka mbi
Kagame yari aziteguye. Izo ngaruka ariko zari inyungu
kuri Kagame, kuko FAR, GD, interahamwe, CDR
nabakoraga nkabyo bose ntayindi gahunda uretse
kwirara mu batutsi bakica, abo batutsi
batanasobanukiwe uko byagenze. Mu gihe rero bari kuba
bahugiye mukujya kwica, kurongora no gusahura mu
batutsi, twe tukinyonyombera tukifatira i Kigali, na
Leta muli rusange.
3. Kwica Habyarimana kandi byari inzira yubusamo
kuko ntacyari gushoboka kubijyanye namasezerano ya
Arusha kuko ntawari guhita abasha kongera gusubirayo
ako kanya ngo agene usimbura perezida wapfuye.
4. Uko Habyarimana yishwe nubuhamya bwatanzwe
nabantu benshi cyane kubyo babiziho, nanjye ndimo
nubwo itangazamakuru ryabyanditse uko ryishakiye,
ndetse ntanazi nuburyo byabageze mu ntoki, byavuzweho
byinshi. Ibyo ntabwo ari akazi kanjye, abakoze
iperereza, abazarega nabazaregwa, bazi neza uko
bazaregana nuko bazishinjura abo bashinjwa. Ku
bwicanyi bundi bwakozwe na FPR, ubwo nibuka
nzabwandika mu buryo busesenguye nabo nzi babukoze,
kuko iyo ntambara natangiranye nayo ndangizanya nayo,
ibyo ntazi naho ntari ndi mu mwanya byabaga gusa.
Bitanabujije ko nanabibwirwa nundi. Igikuru ku rupfu
rwa Habyarimana, njye ntakundaga namba kuko
nanamurwanyaga, rwatanzweho ubuhamya, nabantu Kagame
nibyegera bye bitakekaga. Azatangara asanze arimo
ashinjwa nabo babikoranye kandi yitaga inkoramutima
icyo gihe, cyangwa na nubu akibibeshyaho.
5. Kubijyanye nabantu bashyize mu bikorwa
itegeko rya Kagame ryo guhanura indege, cyangwa kugeza
za missiles i Kigali na Masaka, kandi mbona imiryango
mpuzamahanga ikwiye gukurikirana imibereho yabo ngo
ejo nejo bundi batazarigiswa kugira ngo ibimenyetso
bizimangane, ndavuga bamwe kugira ngo bahozweho
ijisho:
o Major Ruzahaza, wajyanye abasirikare kuri
Convoy umunsi izo missiles zaviriye ku Mulindi. Yari
capitaine icyo gihe yari kumwe nabasirikare 6
ayoboye, kandi banaherekejwe na MINUAR irimo
abasirikare bavuye muli Ghana, kandi ntibamenye ko izo
missile s zigiye muli iyo kamyo.
o Warrant officer 2 demob Eugne Safari wiyitaga
Karakonje kubera gukunda ka byeri gakonje, yari atwaye
igikamyo kikworeraga inkwi zagendeyemo missiles 2 mu
bisanduku binini munsi yinkwi.
o Sgt Moses NSENGA : Icyo gihe yari caporal, ubu
yahungiye Uganda, avindime na Kayonga, kandi mu bari
kumwe nawe mugupakira izo missiles mwikamyo hasigaye
gusa Sgt TUMUSHUKURU ukiriho, abandi nka WO2 Rwamapasi
Stanley wari CPl yapfuye muli 1998, undi yariWo2
Seromba, icyo gihe yari Caporal, yapfuye muli1997. Mu
kuzipakira kandi hari na pte Joseph NZABAMWITA, ubu ni
Lt Col ahari, hamwe na Major Birasa wari Capt, uwo
Kagame yaramwirengeje.
o Sgt MAZIMPAKA Didier: Ubu ushobora kuba afite
ipete rya Sous Lieutenat, watwaye imodoka Toyota Stout
2002 yari yikoreye Missiles zombi zakoreshejwe mu
kurasa indege ya Habyarimana. Yajyanye abarashi
abagezayo, anagaruka kubatahana muli CND bamaze gukora
ishyano. Incuro nyinshi nawe yatezwe imitego yo
kumwica akabimenya cyangwa ntabimenye, agakizwa
nImana.
o Capitaine Frank NZIZA : Wari s/lt icyo gihe,
kabuhariwe mu kurashisha missiles zo mu bwoko bwa SA16
twazitaga SAM16 twe. Uyu niwe warashe indege
irashwanyagurika. Mbere yo kwohereza abandi basirikare
batatu kwiga kuzikoresha muli Uganda, ntawundi numwe
mu Nkotanyi wari kuzirashisha. Abo bandi abaje kuziga
icyo gihe ni : Sgt NYAMVUMBA Andrew, Sgt TWAGIRA
Steven, Cpl HAKIZIMANA Eric bose icyo gihe bari
abasirikare bo mu High command barindaga Kagame.
o Cpl ubu yabaye Lieutenant Eric HAKIZIMANA :
Uyu nawe yarashe iyo ndege, niwe wabanje, ayihamya
ibaba ryiburyo ariko ntiyahanuka, yari no kubasha
kwigeza ku butaka, ariko missile ya kabiri niyo yayi
sambuye burundu.
o Sgt NTAMBARA Potiano, ubu ni LT: Uyu nawe
yajyanye na TOYOTA yatwawemo missile, agenda nkumuntu
uyirinze anagarukana nayo.
o Sgt Aloys RUYENZI : Ubu yahungiye Uganda afite
ipete rya Sous lieutenant. Icyo gihe yari yasigaye mu
mwanya wa Lt Silas UDAHEMUKA maneko mukuru wa Kagame.
Uwo Ruyenzi akaba yari hafi yaho inama yo gufata
icyemezo cyo guhanura ingege cyafatiwe, munama yarimo
Maj Gen Paul Kagame ayiyoboye, nako atanga amategeko,
Col Kayumba Nyamwasa, Lt Col James Kabarebe, Col
Lizinde Charles, Maj Jacob Tumwine, Capt Charles
Karamba, hari tariki 31-03-1994, abandi bose
baracyariho uretse Lizinde wahunze akanicwa azizwa iyo
mpamvu . Icyo gihe kandi, Sgt Paul KARABAYINGA ubu ni
Lieutenant yari kuburinzi bwicyumba cyabereyemo
inama, ari kumwe na Sgt SEMPA Peter, uwo yaguye Bukavu
mu buryo budasobanutse nawe hari muli 1996.
Umuntu yavuga benshi cyane, kuko ni benshi babashije
kumenya uko iyo ndege yarashwe, cyane cyane mu
bakoreraga network, abasirikare babaga muli 3rd Bn i
Kigali. Ikibabaje nuko uzakekwa wese ko yagize
uruhare mugutanga aya makuru, niba adashinganwe,
Kagame azamurigisa, ntawe uyobewe ibyo yapanze
kwicisha Captain Hubert KAMUGISHA watuyoboraga mu
maperereza twakoreraga muli Kigali no mu Nterahamwe,
uwo yiciwe mu Bugesera, escort we ategekwa kwemeza ko
ngo yumvise yirasa. Utacyumvikana na Kagame, cyangwa
ukekwaho kuba yamena iryo banga yarishwe cyangwa
aribikiwe. Kugira ngo abanyarwanda barusheho gukomeza
gusobanukirwa neza ibyo byose mu minsi mike nzashyira
ahagaragara amazina yabantu bose nibuka bakoreraga mu
mujyi wa Kigali no mu Rwanda ahasigaye, dufatanije
gukora akazi ka gi technicien.
ESE FPR YARI YITEGUYE INGARUKA ZATERWA NURUPFU RWA
HABYARIMANA, NUKO IZABYITWARAMO NKO GUTABARA ABATUTSI?
Iyi ngingo irakomeye cyaneee kandi abanyarwanda
bayisobanukiwe neza bajya mu muhanda bagategeka ko
Kagame yegura agashyikirizwa inkiko nkabandi bagizi
ba nabi. Reka ntange ingero zerekana ko APR yari ifite
ubushobozi bwo gutabara abantu ariko mu migambi ya
Kagame ibyo nti byari Priorit na busa:
1. Abasirikare bInkotanyi bari bafite ubushobozi
bwo kugenda nibura kilometero 30 ku munsi izo nizo nke
kuko biranazishobokera kugenda 80 kandi wahagera
ugahita utangira intambara, kandi barwana. Ibyo si
impuha 59th yahagurutse Butaro, ndetse ibanza no
guhagarara umwanya munini irara mu Miyove ngo Afande
Kagame abanze atange amabwirizwa ya nyirarureshwa kuko
we yari azi icyo yategetse ba COs. Iyo Unit ya 59th
yakomeje urugendo rwerekeza CND ihagera itari 10/4 ku
manywa. Units zindi nka Bravo naAlpha zo zakoresheje
iminsi ibiri gusa, igice cya 101st cyagereyeyo rimwe
na bambere, igice cya Military Police cyahageze ku
munsi wa gatatu aribwo le 9/4. Icyo gihe umusirikare
muto na ba caporaux yabaga yikoreye ibikoresho birenze
30kg hejuru yimizigo ye bwite, agenda ijoro namanywa
kuko hari hakenewe amasasu ashobora kuturwanaho iminsi
ihagije mbere yuko dufungura umuhanda wa Byumba. Ibyo
birahagije kugira ngo umuntu yumve imbaraga twari
dufite, zo kugenda kilometero zirenze ijana kubavuye
Butaro, mu minsi 3 kandi agenda urwana inzira yose.
2. Abana bInkotanyi uko iminsi yagendaga
yiyongera, bagendaga bazamo abava mu Rwanda benshi
cyane, kuburyo uretse abanya uganda bavugaga konta
batutsi babaga mu Rwanda ko nuhari ari igisambo
cyanze guhunga, cyangwa wabaye umuhutu mu bitekerezo,
ariko twari dufite ishyaka rikomeye cyane ryo gutabara
abavandimwe bacu barimo batikira. Igitangaje
cyanatumye benshi muli bagenzi bacu baniyahura ni uko
babuzwaga gutabara abantu tubareba, umuntu agafata
imbunda akirasa ati kuza mu Nkotanyi naribeshye. Njye
cyokora sinibeshye, kandi kudatabara benewacu
tubishoboye byarambabaje cyane.
3. Kigali twari tumaze kuyimenya kurusha
abaturage kavukire, kuko twabaga tuzi ninzira
zinyurwamo nimbeba, tuhazi nijoro na kumanywa, tuzi
ahantu hose hatuye abantu bakwiye kuba batabarwa,
Uretse na Kigali kandi, no mu Rwanda ahasigaye, kubera
abana bahakomotse, kujyayo byari byoroshye kuko
abaturangira amayira bari bahari.
4. Mu Rwanda ahantu hari hatuwe nabatutsi benshi
umuntu yatabarira icyarimwe ntibatikire hari hazwi si
henshi cyane ni nka Bugesera, Kibuye, Butare,
Rwamagana, , kandi abatabaye hamwe babashaga no
gutabara ahandi hegeranye naho.
5. NONEHO RERO reka turebe ukuntu nta bushake
namba Kagame yari afite bwo gutabara abatutsi kandi
yari abataye mu Kaga nkana.
Duhere kuli Kigali gusa nibura.
o Byumvikana bite ukuntu twabonye imbaraga zacu
zanganaga, nukuntu twabashaga kugenda ingendo ndende
turwana, ariko APR ntibashe no gutabara abantu baguye
muli ETO ku Kicukiro, niba yarashakaga gutabara
abantu? Ese ntabyo yamenye ko bahari? Ese hayibereye
kure kuva kuri CND, ukambuka ukajya gutabara ahantu
himinota itageze nisaha?
o Ni kure kungana iki kuva kwi Rebero ugatabara
abantu mu Rwampala koko?
o Byumvikana bite ukuntu ku gatindo gato kari
hafi ya gare ya Nyabugogo, ujya mu Gatsyata ko
hashyirwa barrire yabicanyi bagatikiza abantu Kagame
afite Bravo hejuru ya Jari koko? Byumvikana bite
ukuntu Gisozi, Kagugu, za Kinyinya hicwa imbaga
Inkotanyi ziri kuli kilometero zitarenze ebyiri?
o Ngaho, kuva kuli CND koko ni kure kungana iki
byatuma abantu barimbukira Kacyiru, Cyimicanga, ndetse
no hakurya za Sainte Famille?
o Wasobanura gute uko i Bugesera abantu bapfa
bagatikira kabisa, Inkotanyi ziri muli Kigali kuli
35km kugera i Nyamata? Ese haba hari ibigo bikaze
kabuhariwe byatubujije biruta ibirindiro byo mu
Ruhengeri na Byumba aho iza Habyara zari zarariye
karungu, kandi tukazinyuraho zitureba?
Noneho hanze ya Kigali
o Turetse Bugesera navuze, i Kabuga, Rwamagana,
aho hose byatunanije iki? Niho kure cyane tutabashaga
kugera vuba se? Ese nyuma ko tweretse abanyarwanda
namahanga ko tubasha kujya i Kinshasa kuli kilometero
zirenze ibihumbi4 (4000km) kuko tutagenderaga mukirere
twagendaga zigzag urugendo rukiyongera, kandi
tukahagera mu minsi itageze kw150, ubwo bivuze ko ku
munsi twagendaga nibura 26 km.urwo nirwo rugendo ruto
cyane rwashobokaga, ubundi na 80km twarazigendaga
rwose.
o Noneho kure, nka Butare, koko abatutsi bazize
iki ahantu genocide yatangiye hashize ukwezi kurenga
ngirango. Ku Kibuye se ninde wabatabaye ko
birwanyeeehoooooo kugeza mu mpera zukwa ga6 bakabagwa
butungo nta gitabara?
o Twijya kure cyane, reka tujye kumuryango wa
CND kwirembo kuli metero 20. Niba Inkotanyi zakundaga
abantu, kuki Kayonga azi ko indege igiye guhanurwa,
yategetse ngo birukane abasivili, bagafunga imiryango
yurupangu, ngo hato hatazagira uvuga ko twahishe
abatutsi muli CND tuzi icyo dukoze? Imirambo se
yabatutsi yakandagirwaga nimodoka kuli rond point
Kimihurura irangana iki babujijwe kwinjira muli CND
ngo bakize amagara? Ese gutanga ibitambo (sacrifier)
abatutsi birenze ibi nibihe koko?
Nabivuze hejuru reka mbisubiremo, KAGAME YATUBUJIJE
GUTABARA BENEWACU TWARI TUBIFITUYE UBUSHOBOZI
NUBUSHAKE.
Icyo nakongeraho ni uko igihe cyose habayeho gutabara
abantu, byabaye mu buryo butatu:
1. Ku muntu FPR ikeneye kuzakoresha mu butegetsi
yafashe leta
2. Ku bantu byahuriranye bakaba bari ku nzira APR
yanyuzeho irwana, igasiga ibararuje.
3. Ku ba komanda bafite umutima ugira impuhwe
bakabikora kubwabo Kagame ntanabimenye. Ntabwo rwose
gutabara abatutsi babaturage byigeze biba mu migambi
Kagame yateganije.
Hanyuma rero reka turebe gato kuli ambiance yari mu
nkotanyi muli Kigali muli Genocide.
Njye nkumusirikare, wabaye mu ntambara, nemeza ko
kugira abasirikare baruhutse babasha gusimbura abandi
bibaye ngombwa, cyangwa bakabatera inkunga, ko ari
ngombwa cyane.
Ariko reka turebe ukuntu nta gahunda yo gutabara yari
ihari pe. Muli Kigali harimo Units za APR zikurikira,
zimwe zarahabanje, izindi zirahubakirwa, zitari
zisanzweho. Hari Alpha, Bravo, 59th, 7th, 3rd,
Military Police, Artillery and Air Defence Unit, 5th,
21st. Izo zose, uretse 3rd na Military police, izindi
zagiraga ama Coys kuva kuli A-B-C-D-E-F-G-H-K- HQ
coys, mbese nkeya zabaga ari 10, kandi buli yose ifite
hafi abantu 170. Hari units nini cyane zagezaga ku
bantu 2000. Abo bose kwongeraho aba techniciens
igitero bari baracengeye muli Kigali. Mu byukuri si
impuha mu mujyi i Kigali ninkengero zawo harimo
ingabo zirenga 12000 zinkotanyi, abantu barimo
bashira hirya no hino.
Aho igice cya Gikondo Magerwa gifatiwe burundu, biteye
agahinda cyane, kuko mu gihe amaraso ya benewacu
yamenekaga, aba Afande bakoreshaga umubare munini
cyane mu kujya gusahura mu biduka binini nka za
Magerwa nyine. Ingabo aho kujya gutabara kuko bitari
mu nshingano Kagame yatanze, ndetse nushatse
kubyibwiriza, yajya kurwana aho atatumwe, yagira
umusirikare apfusha agafungwa.
Abagabo Kaka, Dodo, Ngoga, Bagire, Kayonga, bose
barushanwaga kwiba za Land Cruisers nyinshi, no
kuzitemamo ama jeeps ya escort, ingabo zimeze
nkinterahamwe. Mu byukuri ibijya gupfa bihera hejuru
nyine. Nta barwanyi bigeze babaho, bameze nkabagabo
mvuze hejuru, na ba Kaddafi, Nyamurangwa, Kwikiriza,
Kalisa, Rwigamba, Nkubito,benshi cyanee bose twese
twabemeraga nkaba komanda bazi icyo gukora pe. Ariko
ntamabwiriza bari bafite, ubwo nyine abasirikare aho
kujya gutabara, batangiye kwirongoranira, birara muli
za Nido, carlsberg, Whisky, na mutzig na primus.
Indwara yo kubohoza naho yatangiriye, maze interahamwe
zikica zigasahura, APR nayo ikikomereza imyidagaduro
muli Magerwa, Kabuye muli sucrerie, i Byumba bamaze
kwica inzirakarengane batangira no guhumbahumba aho
hose mu nkengero, birangiye hatangira gusahura igihugu
bicaho bijya Uganda. Biteye agahinda
Ibi byose nzabyandika mu buryo burambuye kurushaho.
NIKI GITUMA KAGAME RERO YIYITA UMUCUNGUZI KU BATUTSI?
Uyu numutego ukomeye kuko uko yawuteze umunsi
washibutse uwambere uzahagwa niwe. Njye nerekanye
ukuntu ibintu byagiye bikura, ku mpande zombi, uko
interahamwe zagiye zirushaho ubugome, kandi izabanje
kugaragaza ubugome buhanitse mu kwica nizahungaga FPR
yabamazeho abantu za Byumba na Ruhengeri, bagera
kumuryango wa Kigali babaye inyamaswa burundu,
batakibasha kwitandukaniriza inkotanyi numututsi,
byakongeraho inyigisho zamacakubiri, byakongeraho
urupfu rwa Perezida nibikomerezwa bye, kandi aribo
banyiri interahamwe, nyirigisirikare, batabasha
kubona uzahangana neza na FPR, ntakindi byari kubyara
keretse kurimbuka kwabatutsi.
Amakosa yose yagombaga kuba yarakoze, uko yasaga kose,
uyagereranije nubwicanyi bwurubozo abahutu
binterahamwe bicishije abatutsi, byatumaga mbere na
mbere abatutsi bamwemera nkuhagaritse itsembabwoko.
Nawe rero, kuko nubundi akunda ibyubahiro cyanee,
byari bimworoheye kubyigisha abantu kuko nibwo abasha
kubona uburenganzira uretse ko aba abwihaye, bwo
gukanda uwariwe wese utari mu murongo ashaka. Buri
gihe uwitsamuye ati genda mwa bicanyi mwe. Amahanga
ati nyabuneka cisha make, ati muceceke kuko abantu
bashize mubarebera njye mvanaho leta yabicaga genocide
irashira, none muravuga iki mu bibazo byacu? None
aranze yigize ubukombe nkuwatabaye abashize, kandi
ariwe nyirabayazana. Burya ngo akamasa kazazimara
kazivukamo pe!!! Umututsi yatumye abashaka kumara
abatutsi babona imbarutso, arangije arabatererana
barashira.
URUHARE RWIBINDI BIHUGU MU NTAMBARA YACU.
Uretse ko nta naho bitaba mu ntambara ziswe izo
kwibohoza, ningabo za leta zikumira abo bateye, ariko
ku ntambara yInkotanyi nabonye byinshi kandi abashaka
guhoza rubanda ku kinyoma barabyitwaza.
Icyambere, intambara yaturutse muli Uganda, irwanwa
nabana biganjemo abatutsi, bavaga imihanda yose, bava
UGANDA, TANZANIA, ZARE, BURUNDI, RWANDA, KENYA,
nahandi ariko bo bake cyane. Ibi mbere nambere
birahagije kugira ngo umuntu yumve uruhare rwa buli
gihugu muli ibyo byose. Duhereye aho na none,
birumvikana ko buli gihugu uretse u Rwanda, cyamenye
cyangwa cyemereye abana babatutsi kuhaca bajya ku
rugamba. Hari nibihugu muli ibyo byanabahaga ba
maneko bo kubaherekeza. Mu gihugu cyu Burundi haciye
abantu batari munsi ya 30000. Bose bavaga mu Burundi
binjira Uganda .Uganda yaciyemo benshi kurushaho kuko
yo bose bagombaga kuhanyuzwa.
Icyakabiri, u Rwanda, ndetse nInkotanyi nta bikoresho
bya gisirikare bikorera, bagomba kubigura. Kubigura
bivuga kugira ibihugu bigurwamo, kandi ku mpande
zombi. U Rwanda rero, rwakoreshaga amafaranga yarwo
kugura imbunda namasasu, ibindi bakabihabwa ninshuti
nkinkunga cyangwa nkideni. Muli ibyo bihugu, harimo
Belgique, France, Chine, Rep Sud africaine, Egypte,
Uburusiya, nahandi. Intambara ihora isaba intwaro
nshya kandi zo guhangana nizo umwanzi nawe afite,
bivuze ko hariho kugura nimbunda zigomba kuza
kwigishwa nabarimu bavuye mu bisirikare byibindi
bihugu. Ntihazagire uhakana ko hatigeze haba ba
instructeurs babafaransa, cyangwa ababiligi babaye
mu Rwanda. No mu Nkotanyi ntihazagire uhakana ko
zitigishijwe nabagande, ndetse bamwe bajya no
kwihugura hanze mu nshuti. Iyo logique rero ntaho
abantu bayihungira.
Mu bibazo birimo bivugwa ubu muli iki gihe, u Rwanda
ruti abafaransa bagize uruhare mu byabaye mu Rwanda
bigishije interahamwe. Njye nabaza:ese Interahamwe
zari zikeneye kwiga iki kirimo ubuhanga buhanitse
gikenewe kwigishwa nabafaransa? Akazi interahamwe
zakoze kwari ugutema numuhoro, kwari ugutera
grenades, kwari ukurashisha imbunda ntoya zisanzwe
zikoreshwa mu gihugu, zishobora no kwigishwa
nabapolisi ba komini. Njye icyo nemera nuko iyaba
ABAFARANSA baraje kwigisha urwango mu Nterahamwe, no
kuzitinyura gukora amaraso, no kuzibera aba komanda,
uretse ko byo nta nimpamvu, kujya kwica umutusti
wumuhinzi ntabwo bikeneye expert wumufaransa, nari
kwemera ko bagize uruhare runini cyane koko. Si ba
miseke igoroye na none, kuko ubwo twavumaga
Habyarimana, bo bamuteruriraga mu kirere nkinshuti
magara. Bivuze ko kuli njye nInkotanyi zose, inshuti
yumwanzi wacu kuli twe yari umwanzi wacu. Kuki icyo
kinyoma gikomeza gusugira kigasagamba? None se ko
navuze ahantu hose twe Inkotanyi twishe abaturage,
noneho abarundi baduhaye inzira, abagande batwigishije
bakaduha nimbunda bose bajye murukiko mpuzamahanga
ngo bakoze genocide? Nyuma yaho se naho Intambara
inarangiriye tugatangira iya Congo, ko abasirikare
babanyarwanda bigishijwe nAMERICANS, ISRAELITES,
NORTH KOREANS, SOUTH AFRICANS, ETHIOPIANS,
ERYTHRIANS, RUSSIANS, KENYANS, nabandi ntabashije
kumenya, bivuze ko abanyekongo twatikije, nabahutu
muli Zare, bose bazabazwa ibyo bihugu byigishije
ingabo zacu? Ubu se ko ingabo zacu zarimo abagande
kandi ibyo ko ntawe ubihakana kuko na Kagame
arabyemera kuko yanasezereye ku mugaragaro, abo benshi
ko aribo barashishaga ibibunda bwa kirimbuzi, za 122
mm, 107 mm,120 mm, ubwo Uganda ifatwe mwijosi ngo
nize isobanure ibya genocide? ABANYARWANDA NIBABOHOKE,
NIBAMENYE ICYO BAZIZE KO HABYARIMANA YAPANZE AMAHANO,
KAGAME AMUFASHA KUYAGEZA KUBANYARWANDA, KINANI
ARIPFIRA, NUNDI NAGIRE VUBA AJYE MU RUKIKO ACIBWE
URWO GUPFA, AMUKURIKIRE ABASIGAYE BABANE AMAHORO.
Amaherezo abantu bazamenya ko icyazanye incuti za
Habyarimana mu Rwanda, ari inyungu bari bahuriyeho,
kuko yari azi kubeshya amahanga akamuhururira. Nyamara
ibyo byarangiranye na 1990. Kuko urebye uko Belgique
na Zare byahise bihurura ako kanya ngo Uganda yateye
u Rwanda, ariko basanga ari abatutsi bitahiraga
bagahita bavanamo akabo karenge, bwacya, abafaransa
nabo bati natwe Kinani ninshuti, reka tujye
kumwifashiriza abandi bamutereranye, bahagera
bakanacuruzanya akamogi ka Nyungwe kuli business yaba
Perezida Habyarimana na Mitterand nutuzu twabo. Mu
masoko yimbunda namasasu burya ababicuruza
barahezwe, aho naho hari igisubizo ku mibanire ya
Mitterand na Habyarimana, none FPR ikaba yarabigize
intero, kugira ngo ibashe guhishira ibyo nayo yakoze
birababaje uretse ko bitayihanaguraho icyaha.
HAKORWA IKI UBU?
ONU nitinyuke ku mugaragaro, ive mu kimwaro ifite njye
ntasonukiwe, ngo ntiyatabaye abanyarwanda. Ese hari
amategeko ya ONU yatanzwe ngo abahutu nabatutsi
barwane? Ese hari uyobowe amagambo ya Kagame ngo niba
ONU itaje nonaha, ntayo nkikeneye ntizanaze njye
nzihagarikira ubwicanyi? Iyo ONU ipfa kwirahamo uko
ishaka , tukayirasira ba basirikare bayo babatesi
batinya gupfa ikosa ryari irya nde? Ese ubundi ONU
igizwe na nde nande? Kuki mu bihangange biyigize,
hatungwa agatoki kimwe muli byo, nuko aricyo
gihangange cyonyine cyari kubuza Genocide kuba?
NIHAKORWE IPEREREZA KU MPAMVU ZATUMYE GENOCIDE YABAYE
YARASHOBOTSE KANDI MU KANYA GATO CYANE, NURUHARE
IMPANDE ZOMBI ZABIGIZEMO, NDAVUGA LETA NINYESHYAMBA.
|